In de meeste bedrijven staat het waardevolste bezit op de balans. In een softwarebedrijf niet: je product is zelf gemaakt, het is vaak rechtstreeks ten laste van de winst gegaan, en het bestaat voor een groot deel uit onderdelen die iemand anders heeft geschreven. Sinds 2026 moet je die onderdelen kunnen laten zien.
Een ICT-bedrijf is fiscaal een vreemde eend. Een aannemer heeft materieel, een groothandel heeft voorraad, een praktijk heeft inventaris — allemaal posten die je kunt tellen en die op de balans staan. Een softwarebedrijf heeft een codebase: het waardevolste wat het bezit, zelf gemaakt, meestal rechtstreeks ten laste van de winst gegaan, en daardoor op de balans vaak nergens terug te vinden. De vraag of je die ontwikkelkosten mag of moet activeren, wat dat doet met de wettelijke reserve en hoe de innovatiebox en de WBSO daarop aansluiten, is uitgebreid uitgewerkt op Oss; die wordt hier niet herhaald.
Deze pagina gaat over iets dat daaráchter zit en dat veel minder vaak wordt geteld: waar je product van gemaakt is. Vrijwel elk stuk moderne software bestaat voor het grootste deel niet uit eigen werk maar uit componenten van anderen — bibliotheken, frameworks, pakketten die met één regel in een configuratiebestand binnenkomen en die vervolgens meeliften in alles wat je uitlevert. Die componenten zijn nooit ingekocht, staan op geen enkele factuur en komen in geen enkel grootboek voor. Sinds 2026 moet je ze wel kunnen laten zien.
De Cyber Resilience Act — Verordening (EU) 2024/2847 — gaat over de beveiliging van producten met digitale elementen die je op de markt brengt. Dat is iets anders dan de NIS2-regels, die over de beveiliging van je eigen organisatie gaan en die op Badhoevedorp staan. Je kunt heel goed onder allebei vallen, en de meldplichten lopen dan naast elkaar met verschillende loketten. Verwar ze niet: NIS2 kijkt naar wie je bént, de CRA naar wat je máákt.
De verordening introduceert een document dat in het Nederlands een softwarestuklijst heet — internationaal bekend als SBOM, software bill of materials. De definitie staat in artikel 3, punt 39, en is kort: een “formeel document met gegevens en relaties in de toeleveringsketen van componenten die zijn opgenomen in de software-elementen van een product met digitale elementen”.
Let op het woord dat de wetgever gekozen heeft: stuklijst. Dat is geen IT-term maar een begrip uit de productie — de lijst van onderdelen waaruit een product is samengesteld. In een fabriek is die lijst de ruggengraat van de voorraadadministratie en de kostprijsberekening. In een softwarebedrijf bestaat hij meestal niet, omdat er voor die onderdelen nooit een inkoopfactuur is geweest. De verordening vraagt dus om een materiaalinventarisatie van een product waarvan het materiaal gratis was.
Wat er in moet staat in bijlage I, deel II, punt 1: fabrikanten moeten “kwetsbaarheden en componenten in producten met digitale elementen vaststellen en documenteren, onder meer door een softwarestuklijst op te stellen in een algemeen gebruikt en machineleesbaar formaat waarin ten minste de afhankelijkheden van de producten op het hoogste niveau worden aangegeven”. Drie eisen in één zin: een algemeen gebruikt formaat, machineleesbaar, en ten minste de afhankelijkheden op het hoogste niveau.
Dit is het scherpste punt van de hele regeling, en het wordt stelselmatig verkeerd begrepen. De stuklijst kent drie verschillende regimes naast elkaar, en wie ze door elkaar haalt doet of te veel of te weinig.
| Handeling | Status | Grondslag |
|---|---|---|
| Opstellen | verplicht, machineleesbaar | bijlage I, deel II, punt 1 |
| Openbaar maken | niet verplicht | overweging 77 |
| Afgeven aan de toezichthouder | verplicht op met redenen omkleed verzoek | bijlage VII, punt 8 |
| Aan de gebruiker geven | mag; doe je het, zeg dan wáár | bijlage II, punt 9 |
Overweging 77 zegt het met zoveel woorden: “Fabrikanten mogen niet worden verplicht de softwarestuklijst openbaar te maken.” Je concurrent krijgt hem dus niet te zien. Maar bijlage VII, punt 8 plaatst hem wél in de technische documentatie, “ingevolge een met redenen omkleed verzoek van een markttoezichtautoriteit, op voorwaarde dat dat noodzakelijk is om die autoriteit in staat te stellen de naleving van de essentiële cyberbeveiligingsvereisten van bijlage I te controleren”. En als de markttoezichthouders op Europees niveau willen weten hoe afhankelijk de Unie is van bepaalde softwarecomponenten, kunnen zij fabrikanten verzoeken die stuklijsten aan te leveren; de resultaten gaan daarna geanonimiseerd en geaggregeerd verder.
De praktische vertaling: de stuklijst is een vertrouwelijk document dat op verzoek binnen korte tijd moet liggen. Dat is precies het profiel van een administratief stuk — niet van een rapport dat je eenmalig laat maken en daarna vergeet. Hij moet actueel zijn op het moment dat ernaar wordt gevraagd, en bij software die wekelijks uitgaat betekent dat: automatisch gegenereerd bij elke release, niet handmatig bijgehouden in een spreadsheet.
Bijna iedereen in de sector heeft één datum onthouden: de CRA geldt vanaf 11 december 2027. Dat klopt voor het grootste deel van de verordening, en het is de reden dat veel bedrijven denken nog een jaar de tijd te hebben. Maar artikel 71, lid 2 maakt daarop twee uitzonderingen, en één daarvan is al ingegaan:
Artikel 14 kent twee aanleidingen met elk hun eigen tijdlijn, en in beide gevallen meld je tegelijkertijd aan het als coördinator aangewezen CSIRT én aan Enisa, via het centrale meldingsplatform van artikel 16.
| Stap | Actief uitgebuite kwetsbaarheid | Ernstig incident |
|---|---|---|
| Vroegtijdige waarschuwing | 24 uur na kennisname | 24 uur na kennisname |
| Melding | 72 uur na kennisname | 72 uur na kennisname |
| Eindverslag | uiterlijk 14 dagen nadat een maatregel beschikbaar is | binnen één maand na de incidentmelding |
In het verschil tussen die twee laatste cellen zit een valkuil. Bij een incident loopt de maand vanaf je eigen melding: een vaste datum die je direct in de agenda kunt zetten. Bij een kwetsbaarheid begint de termijn van veertien dagen pas te lopen nadat een corrigerende of risicobeperkende maatregel beschikbaar is — een moment dat je zelf veroorzaakt en dat daarom gemakkelijk ongemerkt voorbijgaat. Het team dat de fix uitrolt is zelden het team dat de meldtermijn bewaakt.
Een incident is ‘ernstig’ als het negatieve gevolgen heeft of kan hebben voor het vermogen van het product om de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit of vertrouwelijkheid van gevoelige of belangrijke gegevens of functies te beschermen, of als het heeft geleid of kan leiden tot de invoering of uitvoering van kwaadwillige code in het product of in de systemen van een gebruiker. Let op het herhaalde “of kan”: er hoeft niets fout te zijn géán, het volstaat dat het had gekund. Naast deze verplichte meldingen kent artikel 15 een vrijwillige variant, met de uitdrukkelijke waarborg dat een vrijwillige melding je geen extra verplichtingen oplevert die je anders niet had gehad.
De verordening legt bij de fabrikant een passendezorgvuldigheidsverplichting neer die uitdrukkelijk ook geldt voor “vrije en opensourcesoftwarecomponenten die niet op de markt zijn aangeboden”. Dat zijn dus juist de pakketten die niemand je heeft verkocht en waar geen leverancier achter zit die je kunt bellen. Het niveau van zorgvuldigheid hangt af van het risico van de component, en de verordening noemt vier concrete maatregelen waarmee je eraan kunt voldoen:
Daar hoort een verplichting bij die in de praktijk verrast: stel je bij die zorgvuldigheidstoets een kwetsbaarheid vast in een component — ook in een vrije en opensourcecomponent — dan moet je de persoon of entiteit die de component maakt of onderhoudt op de hoogte brengen, de kwetsbaarheid aanpakken en verhelpen, en die partij waar van toepassing de toegepaste oplossing bezorgen. Je hebt dus een actieve plicht richting een onbetaalde vrijwilliger die jouw product mede mogelijk maakt.
En de kern van het geheel: de verplichtingen inzake de respons op kwetsbaarheden gelden “op producten met digitale elementen in hun geheel, met inbegrip van alle geïntegreerde componenten”. Je bent verantwoordelijk voor de hele doos, ook voor de onderdelen die je nooit hebt gemaakt en nooit hebt betaald.
De verplichtingen hierboven liggen bij de fabrikant, en veel ICT-bedrijven gaan er te snel van uit dat zij dat niet zijn. De definitie in artikel 3, punt 13 is ruimer dan verwacht: een fabrikant is een natuurlijke of rechtspersoon “die producten met digitale elementen ontwikkelt of vervaardigt of die producten met digitale elementen laat ontwerpen, ontwikkelen of vervaardigen, en die onder zijn naam of merk tegen betaling, met een verdienmodel of gratis in de handel brengt”.
Drie dingen zitten daarin die je gemakkelijk mist. Je bent ook fabrikant als je het ontwikkelwerk laat doen — uitbesteden aan een externe partij of een offshore team verplaatst de rol niet. Je bent ook fabrikant als je het product gratis uitlevert, want de definitie noemt “tegen betaling, met een verdienmodel of gratis” in één adem. En het gaat om wat je onder je eigen naam of merk op de markt brengt — dus wie een bestaand pakket onder eigen label uitlevert, neemt daarmee de rol over. De begrenzing zit niet in de prijs maar in artikel 3, punt 22: aanbieden op de markt is verstrekken “in het kader van een handelsactiviteit”.
Daartegenover heeft de verordening een eigen categorie gemaakt voor wie open source onderhoudt zonder het te verkopen: de opensourcesoftwaresteward, in artikel 3, punt 14 omschreven als “een rechtspersoon die geen fabrikant is” en die als doel heeft systematisch en duurzaam ondersteuning te verlenen voor de ontwikkeling van specifieke opensourceproducten die voor handelsactiviteiten bestemd zijn. Artikel 24 geeft die steward een lichter pakket: een gedocumenteerd en verifieerbaar cyberbeveiligingsbeleid, meewerken met markttoezichtautoriteiten op verzoek, en de meldplicht van artikel 14 alleen voor zover hij bij de ontwikkeling betrokken is. Zit jouw bedrijf een stichting of vereniging voor die een opensourceproject draagt, dan is de rechtsvormkant daarvan uitgewerkt op de pagina over stichtingen en verenigingen.
Het aardige — en voor een boekhouder het herkenbare — is dat vrijwel alles hierboven neerkomt op een inventarisatie met een bewaarplicht. Vier dingen die je nu kunt regelen en die je achteraf niet kunt reconstrueren:
De licentieregistratie verdient een eigen opmerking, want daar zit het financiële risico. Opensourcecomponenten zijn gratis maar niet vrijblijvend: de licentie stelt voorwaarden, en sommige daarvan werken door in je eigen code. Dat is geen fiscale regel en geen onderdeel van de CRA, maar het raakt wel rechtstreeks de waarde van het bedrijfsmiddel waar deze pagina mee begon. Bij een verkoop vraagt de koper om een overzicht van gebruikte componenten en hun licenties, en als dat overzicht er niet is, wordt het alsnog gemaakt — dan onder tijdsdruk, door de koper, en met elke vondst als argument in de prijsonderhandeling. De due-diligencekant daarvan, inclusief het verschil tussen een garantie en een vrijwaring, staat op Bilthoven. Wie het auteursrecht op eigen werk en de overdracht daarvan bij akte wil nalezen vanuit de positie van de maker, vindt dat op branche/marketingbureau; hier gaat het om de omgekeerde richting — de verplichtingen die met andermans werk je product in zijn gekomen.
Naast het bovenstaande zijn er vier dingen waarin een ICT-bedrijf administratief afwijkt, en waarvoor je wilt dat je boekhouder ze uit zichzelf benoemt:
De meeste kantoren kunnen een softwarebedrijf prima verwerken. Het verschil zit in de vragen die ze stellen voordat er iets misgaat. Een kantoor dat deze branche kent, vraagt in het eerste gesprek:
Een eenmanszaak of kleine BV in ICT-dienstverlening zit qua administratie dicht tegen een gewone zakelijke dienstverlener aan: relatief weinig boekingen, een overzichtelijke debiteurenpositie en een beperkte voorraad die er feitelijk niet is. Dat drukt de prijs. Wat de prijs juist opdrijft is complexiteit die van buiten niet zichtbaar is: abonnementsadministratie met vooruitontvangen bedragen, buitenlandse klanten met verlegde btw en de opgaaf ICP, onderhanden werk, een internationale moeder of dochter, en personeelsregelingen met aandelen of opties.
Vraag daarom altijd om een offerte die uitsplitst wat er in het vaste tarief zit en wat apart wordt gefactureerd — met name de jaarrekening, de aangifte vennootschapsbelasting, de salarisadministratie per medewerker en het advieswerk per uur. Laat ook vastleggen wie de btw-aangifte doet als er maandelijks buitenlandse facturen binnenkomen: dat is de post die bij een groeiend softwarebedrijf het hardst meebeweegt. Een algemene indicatie van tarieven en wat erin hoort te zitten staat op wat kost een boekhouder.
De Commissie kan bij uitvoeringshandeling het formaat en de elementen van de softwarestuklijst nader specificeren, en voor de meldingen kunnen eveneens nadere formaten en procedures worden vastgesteld. De hoofdtoepassing van 11 december 2027 staat in de verordening zelf, maar reken niet met een tussenstand uit een presentatie of een checklist van vorig jaar — de datum van 11 september 2026 is in veel overzichten simpelweg niet meegenomen. Pak bij een concreet product de geldende tekst erbij.
Asperion — online boekhouden met een open BoekhoudAPI, zodat je eigen systemen rechtstreeks kunnen koppelen in plaats van via exports. Voor een softwarebedrijf is dat het verschil tussen een administratie die achter de techniek aan loopt en een die eruit voortkomt: abonnementsfacturatie, urenregistratie en projectadministratie leveren dan de cijfers aan in plaats van dat iemand ze overtypt. Meerdere gebruikers betekent bovendien dat je boekhouder meekijkt in hetzelfde dossier.
Deels ja. De verordening is als geheel van toepassing vanaf 11 december 2027, maar artikel 71, lid 2 maakt twee uitzonderingen: hoofdstuk IV geldt al sinds 11 juni 2026 en artikel 14 sinds 11 september 2026. Artikel 14 bevat de rapportageverplichtingen van fabrikanten, en die datum is inmiddels gepasseerd. Wie een product met digitale elementen op de markt brengt en kennis krijgt van een actief uitgebuite kwetsbaarheid of een ernstig incident, moet dus nu al binnen 24 uur een vroegtijdige waarschuwing indienen.
Een softwarestuklijst (SBOM) is volgens artikel 3, punt 39 van de verordening een formeel document met de gegevens en relaties in de toeleveringsketen van de componenten die in je software zitten. Je moet hem opstellen in een algemeen gebruikt en machineleesbaar formaat met ten minste de afhankelijkheden op het hoogste niveau (bijlage I, deel II, punt 1). Publiceren hoeft niet — overweging 77 zegt uitdrukkelijk dat fabrikanten niet kunnen worden verplicht de stuklijst openbaar te maken. Wel moet je hem op een met redenen omkleed verzoek aan een markttoezichtautoriteit verstrekken.
Ja, als je het in het kader van een handelsactiviteit op de markt aanbiedt. Artikel 3, punt 13 omschrijft de fabrikant als degene die producten met digitale elementen ontwikkelt of laat ontwikkelen en die onder zijn naam of merk “tegen betaling, met een verdienmodel of gratis” in de handel brengt. De prijs is dus niet het criterium. Ook uitbesteden helpt niet: wie het ontwikkelwerk láát doen maar onder eigen naam uitlevert, is zelf fabrikant.
Voor jouw product wel. De verplichtingen inzake de respons op kwetsbaarheden gelden op het product “in zijn geheel, met inbegrip van alle geïntegreerde componenten”. Daarnaast moet je passende zorgvuldigheid betrachten bij componenten van derden, uitdrukkelijk ook bij vrije en opensourcecomponenten die nooit op de markt zijn aangeboden. Vind je daarbij een kwetsbaarheid, dan moet je de maker of onderhouder ervan op de hoogte brengen en de oplossing waar van toepassing delen. Voor wie zelf open source onderhoudt zonder fabrikant te zijn, kent artikel 24 een lichter regime voor de opensourcesoftwaresteward.
NIS2 gaat over de beveiliging van je organisatie en geldt voor essentiële en belangrijke entiteiten in aangewezen sectoren boven een omvangdrempel. De Cyber Resilience Act gaat over de beveiliging van het product dat je op de markt brengt, en kent geen omvangdrempel voor de kernverplichtingen van de fabrikant. Je kunt onder allebei vallen, met twee verschillende meldroutes naast elkaar. De NIS2-kant inclusief de ketenverplichting en de bestuurdersaansprakelijkheid staat op onze pagina over Badhoevedorp.
De technische documentatie en de conformiteitsverklaring moeten tot tien jaar na het in de handel brengen van het product ter beschikking van de nationale autoriteiten blijven, of langer als de ondersteuningsperiode langer duurt. Dat is ruim meer dan de fiscale bewaarplicht van zeven jaar uit artikel 52 AWR. Houd in zo'n geval de langste termijn aan; de fiscale bewaarplicht en de informatiebeschikking staan uitgewerkt op onze pagina over Schagen.
Dat verschilt per kantoor en is een vraag die je expliciet moet stellen. De WBSO moet worden aangevraagd vóór het project begint, met urenregistratie tijdens het jaar en een mededeling erna; de innovatiebox kent een drempel van de voortbrengingskosten die eerst moet worden ingelopen. Beide zijn volledig uitgewerkt op onze pagina over Oss. Vraag bij de kennismaking of het kantoor de aanvraag zelf doet of samenwerkt met een gespecialiseerde partij, en wat dat kost.
Dat hangt minder af van je omzet dan van de complexiteit die van buiten niet zichtbaar is: abonnementsomzet met vooruitontvangen bedragen, buitenlandse klanten met verlegde btw en de opgaaf ICP, onderhanden werk op vaste-prijsprojecten, een buitenlandse moeder of dochter en aandelen- of optieregelingen voor personeel. Vraag een offerte die uitsplitst wat in het vaste tarief zit en wat apart wordt gefactureerd — met name jaarrekening, vpb-aangifte, salarisadministratie per medewerker en advies per uur.
Vergelijk vrijblijvend boekhouders en administratiekantoren met ervaring in software, ICT-dienstverlening en detachering — gratis en zonder verplichtingen.
Vergelijk boekhouders →Gratis offertes van boekhouders die weten dat een softwarestuklijst geen IT-klus is maar een inventarisatie — en dat een due diligence er precies naar vraagt.
Start vergelijken →