Bij een BV weet iedereen dat de rechtsvorm de bestuurder afschermt. Bij een stichting of vereniging is dat niet de rechtsvorm maar een stapeling van drie dingen: of de statuten bij een notaris zijn vastgelegd, of de inschrijving in het handelsregister is afgerond, en of het bestuur de administratie bijhoudt die de wet van hem eist. Ontbreekt er één, dan staan de bestuurders er privé naast.
Een stichting en een vereniging zijn volwaardige rechtspersonen. Ze kunnen contracten sluiten, personeel in dienst nemen en schulden maken, en in beginsel is de rechtspersoon daarvoor aansprakelijk en niet het bestuur. Maar in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek staan voor juist deze twee rechtsvormen drie bepalingen die de bestuurder er hoofdelijk naast zetten — en alle drie hangen aan iets administratiefs: een akte, een inschrijving of een balans.
Dat is het organiserende idee van deze pagina. Bij een BV gaat het gesprek over de rechtsvorm; bij een stichting of vereniging gaat het over de papieren. Wie de administratie van een vereniging als een formaliteit behandelt, behandelt in werkelijkheid de grens van zijn eigen vermogen als een formaliteit.
Deze pagina gaat daarom niet over de vraag of je vennootschapsbelasting betaalt of hoe een ANBI zijn gegevens publiceert. Dat zijn belangrijke vragen, maar ze zijn elders op deze site uitgewerkt en worden hier alleen doorgelinkt — met één uitzondering, want aan het eind blijkt de fiscale vraag het civiele risico te bepalen.
De fiscale kant van stichtingen en verenigingen staat op Zeist: wanneer je vennootschapsbelasting betaalt en wanneer niet, de belaste en onbelaste sfeer in één rechtspersoon, de ANBI-publicatieplicht en het verschil tussen een gift, sponsoring en een subsidie. De vrijwilligersregeling met haar drie grenzen die alle drie tegelijk gelden staat op Baarn, het kerkgenootschap met de diaconie als zelfstandige rechtspersoon op Nunspeet, de sportvereniging met haar kantine op Bunschoten-Spakenburg en het evenement op Raalte.
Let op bij het woord ‘vereniging’. Een Vereniging van Eigenaars is juridisch iets heel anders dan een vereniging met leden: zij ontstaat van rechtswege bij splitsing in appartementsrechten, kent breukdelen uit de splitsingsakte en een verplicht reservefonds. Zoek je daarvoor een boekhouder, dan staat dat op Boekhouder voor een VvE.
Een vereniging is volgens art. 2:26 BW een rechtspersoon met leden die op een bepaald doel is gericht, die bij meerzijdige rechtshandeling wordt opgericht en die geen winst onder haar leden mag verdelen. Opvallend is wat er niet staat: een notaris is geen oprichtingsvoorwaarde. Een vereniging kan ontstaan doordat een groep mensen afspreekt samen iets te gaan doen — en in de praktijk ontstaan zo de meeste buurtverenigingen, ouderraden, speeltuincommissies en kleine sportclubs.
Gaat een vereniging wél naar de notaris, dan schrijft art. 2:27 lid 4 BW voor wat er minimaal in de statuten moet staan: de naam en de gemeente van de zetel, het doel, de verplichtingen van de leden of de manier waarop die kunnen worden opgelegd, de wijze van bijeenroeping van de algemene vergadering, de wijze van benoeming en ontslag van bestuurders, en de bestemming van een batig saldo bij ontbinding.
Die tweedeling heeft een naam die in de wet zelf niet voorkomt: een vereniging met volledige of met beperkte rechtsbevoegdheid. De wet omschrijft de tweede categorie feitelijk, in art. 2:30 lid 1 BW:
“Een vereniging waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte, kan geen registergoederen verkrijgen en kan geen erfgenaam zijn.”
Twee concrete gevolgen die bestuurders zelden kennen. De vereniging kan geen pand of grond in eigendom krijgen — een clubhuis kan dus niet op haar naam staan. En zij kan geen erfgenaam zijn: een lid dat de vereniging in zijn testament tot erfgenaam benoemt, benoemt een rechtspersoon die die hoedanigheid niet kan aannemen. Juist bij verenigingen en stichtingen met een ideëel doel is een nalatenschap een reële inkomstenbron; hoe je die verantwoordt staat op Zeist, maar of je haar überhaupt kunt aanvaarden hangt af van deze bepaling.
Voor een stichting bestaat deze tweedeling niet. Art. 2:286 lid 1 BW is categorisch: “Een stichting moet worden opgericht bij notariële akte.” Lid 4 eist in de statuten onder meer de naam — met het woord stichting als deel van de naam — het doel, de wijze van benoeming en ontslag van bestuurders, de zetelgemeente en de bestemming van het overschot na vereffening. En art. 2:285 lid 3 BW verbiedt uitkeringen aan oprichters of aan wie deel uitmaakt van haar organen; aan anderen mag het alleen als de uitkeringen een ideële of sociale strekking hebben.
Dit is de kernbepaling voor iedere vereniging die nooit bij een notaris is geweest. Zij is lang en wordt daarom vaak half geciteerd, dus hier staat zij voluit:
“De bestuurders zijn hoofdelijk naast de vereniging verbonden voor schulden uit een rechtshandeling die tijdens hun bestuur opeisbaar worden. Na hun aftreden zijn zij voorts hoofdelijk verbonden voor schulden, voortspruitend uit een tijdens hun bestuur verrichte rechtshandeling, voor zover daarvoor niemand ingevolge de vorige zin naast de vereniging is verbonden. Aansprakelijkheid ingevolge een der voorgaande zinnen rust niet op degene die niet tevoren over de rechtshandeling is geraadpleegd en die heeft geweigerd haar, toen zij hem bekend werd, als bestuurder voor zijn verantwoording te nemen. Ontbreken personen die ingevolge de eerste of tweede zin naast de vereniging zijn verbonden, dan zijn degenen die handelden, hoofdelijk verbonden.”
Vier dingen staan hier, en elk heeft een administratieve tegenhanger.
Het peilmoment is de opeisbaarheid, niet het sluiten van het contract. Een huurovereenkomst voor een clubgebouw die vijf jaar eerder is gesloten, levert elke maand opnieuw een opeisbare schuld op — en dus aansprakelijkheid voor het bestuur dat er op dat moment zit. Een nieuw bestuur erft op die manier de gevolgen van een contract waar het nooit over heeft meebeslist. Dat maakt de vraag welke langlopende verplichtingen er lopen de eerste vraag bij elke bestuurswissel, en daarvoor moet er een overzicht van verplichtingen zijn.
Aftreden maakt je niet vrij. De tweede zin houdt de oud-bestuurder verbonden voor schulden uit rechtshandelingen die tijdens zijn bestuur zijn verricht, voor zover niemand anders op grond van de eerste zin aansprakelijk is. Wie vertrekt, blijft dus hangen aan wat hij zelf heeft ondertekend.
De uitweg is er, maar het is een bewijsuitweg. De derde zin ontslaat de bestuurder die niet tevoren over de rechtshandeling is geraadpleegd én die heeft geweigerd haar als bestuurder voor zijn verantwoording te nemen toen zij hem bekend werd. Dat zijn twee cumulatieve voorwaarden, en beide zijn feitelijke gebeurtenissen die je jaren later alleen kunt aantonen als ze zijn vastgelegd. Dat betekent concreet: de notulen zijn het aansprakelijkheidsdossier van het bestuur. Een besluit waarbij in de notulen staat wie aanwezig was, waarover is besloten en wie zich daartegen heeft verklaard, is een stuk dat jaren later een vermogen scheelt. Notulen die alleen vermelden ‘de penningmeester geeft een toelichting, de vergadering stemt in’ leveren niemand een verweer.
En er is geen gat. De vierde zin vangt de situatie op waarin niemand onder de eerste of tweede zin aansprakelijk is: dan zijn degenen die handelden hoofdelijk verbonden. Wie zonder bestuursbesluit een verplichting aangaat, staat er dus alleen voor.
Direct na die hoofdelijkheid staan twee leden die bijna niemand kent, en die samen het meest praktische advies van deze pagina vormen.
Art. 2:30 lid 3 BW bepaalt dat de bestuurders van zo’n vereniging haar kunnen doen inschrijven in het handelsregister, en dat zij, als de statuten op schrift zijn gesteld, daarvan een afschrift ten kantore van dat register neerleggen. Het woord is kunnen: het is een bevoegdheid, geen plicht. En dan volgt het gevolg:
“Heeft de inschrijving, bedoeld in het vorige lid, plaatsgevonden, dan is degene die uit hoofde van lid 2 wordt verbonden slechts aansprakelijk, voor zover de wederpartij aannemelijk maakt dat de vereniging niet aan de verbintenis zal voldoen.”
De aansprakelijkheid verdwijnt dus niet, maar zij verandert van karakter: van een primaire hoofdelijke verbondenheid naar een subsidiaire, waarbij de schuldeiser eerst aannemelijk moet maken dat de vereniging zelf niet gaat betalen. De bewijslast verhuist van de bestuurder naar de wederpartij.
Dat is één administratieve handeling met een gevolg dat zich in geen enkel cijfer van de jaarstukken laat zien — en het is precies de soort maatregel die een bestuur neemt als iemand het benoemt. ⚠️ Wat die inschrijving bij de Kamer van Koophandel kost, is hier bewust niet genoemd: dat tarief wordt periodiek bijgesteld, dus kijk het na op kvk.nl in plaats van een bedrag uit een artikel over te nemen.
Een bestuur dat net bij de notaris is geweest denkt begrijpelijkerwijs dat het klaar is. Dat is niet zo. Voor een vereniging met notariële statuten is de inschrijving geen bevoegdheid maar een plicht, en tot zij is afgerond geldt een eigen hoofdelijkheidsregel.
Art. 2:29 lid 1: de bestuurders van een vereniging met notariële statuten “zijn verplicht haar te doen inschrijven in het handelsregister en een authentiek afschrift van de akte, dan wel een authentiek uittreksel van de akte bevattende de statuten, ten kantore van dat register neer te leggen”.
Art. 2:29 lid 2: “Zolang de opgave ter eerste inschrijving en nederlegging niet zijn geschied, is iedere bestuurder voor een rechtshandeling waardoor hij de vereniging verbindt, naast de vereniging hoofdelijk aansprakelijk.”
Voor de stichting staat in art. 2:289 lid 2 woordelijk hetzelfde, met daarbij in lid 1 de verplichting ook de naam, voornamen en (laatste) woonplaats van de oprichter of oprichters te laten inschrijven.
Let op het woord én in die bepaling: de inschrijving én de nederlegging van het afschrift moeten beide zijn gedaan. Een vereniging of stichting die wel is ingeschreven maar waarvan het statutenafschrift nooit is neergelegd, heeft de opgave niet voltooid. In de weken tussen de akte en de afgeronde opgave — precies de periode waarin een nieuwe stichting haar bankrekening opent, haar eerste huurcontract sluit en haar eerste leverancier inschakelt — is iedere bestuurder voor die rechtshandelingen hoofdelijk aansprakelijk.
En de keerzijde geldt permanent: het handelsregister moet actueel blijven. Een bestuurswissel die niet is doorgegeven, laat een oud-bestuurder naar buiten toe bestuurder blijven. Dat maakt het bijhouden van het register een vaste post op de agenda van een penningmeester, niet een eenmalige klus bij de oprichting.
Hier zit de verplichting die in de praktijk het vaakst ontbreekt. Art. 2:10 BW geldt voor iedere rechtspersoon — dus ook voor de kleinste vereniging — en staat los van de jaarrekeningvoorschriften van titel 9, die pas bij een forse omvang in beeld komen (zie Gorinchem voor die groottecriteria).
Lid 1 — de norm. Het bestuur is verplicht van de vermogenstoestand en van alles betreffende de werkzaamheden “op zodanige wijze een administratie te voeren en de daartoe behorende boeken, bescheiden en andere gegevensdragers op zodanige wijze te bewaren, dat te allen tijde de rechten en verplichtingen van de rechtspersoon kunnen worden gekend”.
Lid 2 — de termijn. Het bestuur is verplicht “jaarlijks binnen zes maanden na afloop van het boekjaar de balans en de staat van baten en lasten van de rechtspersoon te maken en op papier te stellen”.
Lid 3 — de bewaartermijn. Zeven jaren.
Lid 4 — de uitzondering. Gegevens mogen naar een andere gegevensdrager worden overgebracht, mits juist en volledig en gedurende de volledige bewaartijd leesbaar — “uitgezonderd de op papier gestelde balans en staat van baten en lasten”.
Drie dingen vallen hieraan op.
Het is een balans, niet een kasoverzicht. Veel verenigingen maken voor de ledenvergadering een overzicht van inkomsten en uitgaven en noemen dat de jaarstukken. Dat is de staat van baten en lasten; de balans is het andere stuk, en juist die legt vast wat lid 1 wil laten kennen: de rechten en verplichtingen. Vooruitontvangen contributie, een toegezegde maar nog niet ontvangen subsidie, een reservering voor onderhoud van het clubhuis en een lopende lening horen daar allemaal op.
De termijn is zes maanden en staat niet ter discussie. Hij hangt niet aan de datum van de ledenvergadering en niet aan het uitstel dat je adviseur voor een aangifte kan krijgen.
Die balans moet op papier staan. Lid 4 staat digitalisering van vrijwel de hele administratie toe, maar zondert de op papier gestelde balans en staat van baten en lasten uitdrukkelijk uit. Dat is dezelfde constructie als in de fiscale bewaarplicht, waar art. 52 lid 5 AWR exact dezelfde uitzondering maakt — uitgewerkt op Schagen, samen met de vraag wanneer de bewaartermijn eigenlijk begint te lopen. Twee wetten, dezelfde eis: alles mag digitaal, behalve dat ene stuk.
Voor de vereniging voegt art. 2:48 BW een verantwoordingscyclus toe die de stichting niet kent, omdat een stichting geen leden heeft.
Lid 1 verplicht het bestuur binnen zes maanden na afloop van het boekjaar op een algemene vergadering een bestuursverslag uit te brengen over de gang van zaken en het gevoerde beleid, en de balans en de staat van baten en lasten met een toelichting ter goedkeuring aan de vergadering over te leggen. Die stukken worden ondertekend door de bestuurders en commissarissen, en — een detail met gevolgen — “ontbreekt de ondertekening van een of meer hunner, dan wordt daarvan onder opgave van redenen melding gemaakt”. Een bestuurder die niet wil ondertekenen, kan dat dus niet stil laten gebeuren: zijn weigering komt met reden in de stukken. Verstrijkt de termijn, dan kan ieder lid van de gezamenlijke bestuurders in rechte nakoming vorderen.
Lid 2 regelt de kascommissie, en wel nauwkeuriger dan de meeste verenigingen haar toepassen. Zij is pas verplicht als er géén raad van commissarissen is én er geen accountantsverklaring over de getrouwheid wordt overgelegd. Is dat het geval, dan benoemt de algemene vergadering jaarlijks een commissie van ten minste twee leden die geen deel van het bestuur mogen uitmaken. En dan volgt de bevoegdheid:
“Het bestuur is verplicht de commissie ten behoeve van haar onderzoek alle door haar gevraagde inlichtingen te verschaffen, haar desgewenst de kas en de waarden te tonen en de boeken, bescheiden en andere gegevensdragers van de vereniging voor raadpleging beschikbaar te stellen.”
Dat is geen hoffelijkheid maar een wettelijke verplichting met drie onderdelen: alle gevraagde inlichtingen, op verzoek de kas en de waarden tonen, en de boeken beschikbaar stellen. Praktisch gevolg voor de inrichting van de administratie: de stukken moeten door iemand van buiten het bestuur te controleren zijn zonder dat de penningmeester erbij zit. Dat vraagt een grootboek met leesbare tegenrekeningen, bankafschriften die aansluiten en facturen die vindbaar zijn bij de boeking — en het is precies waarom de commissie jaarlijks wordt benoemd: er is elk jaar een nieuwe controle en dus elk jaar een dossier. Hoe zo’n dossier er in de praktijk uitziet staat op de VvE-pagina, waar dezelfde controle door de kascommissie langs de weg van het reservefonds loopt.
Lid 3 bevat tot slot een vaak gemiste regel: een vereniging die één of meer ondernemingen in stand houdt die in het handelsregister moeten worden ingeschreven, vermeldt bij de staat van baten en lasten de netto-omzet van die ondernemingen. Een vereniging met een kantine, een clubshop of een verhuuractiviteit moet die omzet dus apart zichtbaar maken — en dat is meteen het cijfer waarmee de volgende vraag begint.
Tot hier ging deze pagina over Boek 2 BW en niet over belasting. Maar in de laatste stap komen die twee bij elkaar, en wel op een manier die bestuurders vrijwel nooit zien aankomen.
Bij faillissement van een BV of NV geldt de zware bestuurdersaansprakelijkheid van art. 2:138 BW (voor de BV: art. 2:248 BW). Lid 1 maakt iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld én aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Dat is een zware bewijslast voor de curator. Lid 2 neemt die bewijslast grotendeels weg:
“Indien het bestuur niet heeft voldaan aan zijn verplichtingen uit de artikelen 10 of 394, heeft het zijn taak onbehoorlijk vervuld en wordt vermoed dat onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak is van het faillissement. (…) Een onbelangrijk verzuim wordt niet in aanmerking genomen.”
Let op welk artikel daar staat: artikel 10 — de administratieplicht uit de vorige paragraaf. Een administratie die niet aan art. 2:10 BW voldoet, is onbehoorlijke taakvervulling, en het causale verband met het faillissement wordt vermoed. Lid 3 laat de individuele bestuurder nog disculperen, maar dan moet hij bewijzen dat het hem niet te wijten is én dat hij niet nalatig was in het treffen van maatregelen. Lid 4 geeft de rechter de bevoegdheid het bedrag te matigen, ook per afzonderlijke bestuurder, gelet op de tijd dat die in functie was.
En nu de bepaling waar het om gaat. Art. 2:50a BW (vereniging) en art. 2:300a BW (stichting) verklaren die regels van overeenkomstige toepassing — maar gesplitst over twee leden, en dat onderscheid is het scherpste punt van deze pagina.
Daarmee loopt de lijn als volgt. Of je stichting of vereniging aan de vennootschapsbelasting is onderworpen, is een fiscale vraag: zij hangt ervan af of en in welke mate je onderneemt. Die vraag is uitgewerkt op Zeist, en hij wordt hier dus niet herhaald. Maar het antwoord erop bepaalt vervolgens een civiel gevolg: of een gebrek in je administratie bij een faillissement slechts een tekortkoming is die de curator moet bewijzen, of het beginpunt van een vermoeden dat het bestuur persoonlijk voor het hele tekort aansprakelijk is.
Dezelfde slordige administratie heeft dus twee verschillende uitkomsten, en welke van de twee het is, volgt uit je fiscale positie. Een vereniging die een kantine gaat exploiteren of een stichting die een betaalde dienst gaat aanbieden, verandert daarmee niet alleen haar belastingpositie maar ook het aansprakelijkheidsregime van haar bestuur — en dat is het moment om de administratie op orde te hebben, niet het moment om dat te gaan uitzoeken. Let er daarbij op dat de vereniging in lid 2 onder a twee voorwaarden tegelijk moet vervullen: notariële statuten én VPB-plicht.
Ter volledigheid de interne norm die altijd geldt: art. 2:9 BW verplicht elke bestuurder tegenover de rechtspersoon tot een behoorlijke taakvervulling en maakt hem “voor het geheel aansprakelijk terzake van onbehoorlijk bestuur, tenzij hem mede gelet op de aan anderen toebedeelde taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen van onbehoorlijk bestuur af te wenden”. Ook hier is de ontsnapping dus feitelijk en dus een dossierkwestie: geen ernstig verwijt én aantoonbaar maatregelen genomen. Een taakverdeling die in de notulen staat, helpt; een taakverdeling die alleen in de hoofden van het bestuur bestaat, niet.
Uit het bovenstaande volgt een takenlijst die er anders uitziet dan bij een onderneming.
Vraag daarnaast of de werkzaamheden passen bij een organisatie die met vrijwilligers werkt: een penningmeester wisselt, een bestuur vergadert ’s avonds en de overdracht tussen twee penningmeesters is het moment waarop administraties in de praktijk sneuvelen.
| Situatie | Indicatie per jaar |
|---|---|
| Kleine vereniging, geen personeel, alleen contributie en een clubkas | € 400 – € 1.000 |
| Stichting met projectsubsidies en een verantwoording per project | € 900 – € 2.500 |
| Vereniging met een kantine of andere onderneming (belast en onbelast) | € 1.500 – € 4.000 |
| ANBI met publicatieplicht en een eigen jaarverslag | € 1.500 – € 4.500 |
| Organisatie met personeel naast vrijwilligers (loonadministratie erbij) | Vanaf € 2.500, afhankelijk van het aantal loonstroken |
| Eenmalig: opzetten van de administratie of een bestuursoverdracht | Op basis van een vaste prijsafspraak |
Dit zijn indicaties en geen tarieven: de prijs hangt bij dit type organisatie minder aan de omzet dan aan het aantal geldstromen dat apart verantwoord moet worden. Een vereniging met één contributiestroom is goedkoper dan een stichting van dezelfde omvang met vier subsidiegevers die elk hun eigen verantwoording vragen. Vraag bij een vergelijking expliciet of het opstellen van de balans en het kascommissiedossier binnen de prijs vallen.
Asperion — online boekhouden met meerdere gebruikers, zodat je boekhouder en het bestuur in hetzelfde dossier kijken. Voor een stichting of vereniging is dat om twee redenen van belang: een penningmeester is een vrijwilliger die wisselt, zodat de administratie niet op één computer mag staan, en de kascommissie moet jaarlijks in de stukken kunnen zonder dat iemand ze eerst exporteert. Meelezen zonder muteren is daarvoor precies de goede inrichting.
Dat hangt af van drie dingen, en geen van de drie is de rechtsvorm zelf. Zijn de statuten niet in een notariële akte opgenomen, dan zijn de bestuurders op grond van art. 2:30 lid 2 BW hoofdelijk naast de vereniging verbonden voor schulden uit een rechtshandeling die tijdens hun bestuur opeisbaar worden — ook na hun aftreden, voor rechtshandelingen uit hun eigen periode. Zijn de statuten wél notarieel maar is de eerste inschrijving in het handelsregister en de nederlegging van het statutenafschrift nog niet voltooid, dan is op grond van art. 2:29 lid 2 BW iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk voor rechtshandelingen waarmee hij de vereniging verbindt. Is alles in orde, dan blijft art. 2:9 BW gelden: aansprakelijkheid bij onbehoorlijk bestuur, tenzij de bestuurder geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen.
Twee dingen, en de tweede kost weinig. Je kunt naar de notaris gaan en daarmee volledige rechtsbevoegdheid krijgen — dan kan de vereniging ook registergoederen verkrijgen en erfgenaam zijn, wat zonder akte op grond van art. 2:30 lid 1 BW uitgesloten is. Maar ook zónder akte kan het bestuur de vereniging op grond van art. 2:30 lid 3 BW laten inschrijven in het handelsregister. Het gevolg daarvan staat in lid 4: wie uit hoofde van lid 2 wordt verbonden, is dan “slechts aansprakelijk, voor zover de wederpartij aannemelijk maakt dat de vereniging niet aan de verbintenis zal voldoen”. De aansprakelijkheid wordt daarmee subsidiair en de bewijslast verschuift naar de schuldeiser. Zijn de statuten op schrift gesteld, leg daarvan dan ook een afschrift bij het register neer.
Ja. Art. 2:10 lid 2 BW verplicht het bestuur jaarlijks binnen zes maanden na afloop van het boekjaar “de balans en de staat van baten en lasten” te maken en op papier te stellen. Dat geldt voor iedere rechtspersoon, ongeacht omvang, en staat los van de jaarrekeningvoorschriften van titel 9 die pas bij een forse omvang gelden. Veel verenigingen maken alleen het tweede stuk — een overzicht van inkomsten en uitgaven — en noemen dat de jaarstukken. De balans is het stuk dat laat zien wat lid 1 wil laten kennen: de rechten en verplichtingen. Vooruitontvangen contributie, een toegezegde subsidie, een onderhoudsreservering en een lopende lening horen daarop. Let ook op lid 4: digitaliseren mag, maar uitdrukkelijk niet voor de op papier gestelde balans en staat van baten en lasten.
Meer dan de meeste besturen denken. Is er geen raad van commissarissen en wordt er geen accountantsverklaring over de getrouwheid aan de ledenvergadering overgelegd, dan benoemt die vergadering op grond van art. 2:48 lid 2 BW jaarlijks een commissie van ten minste twee leden die geen bestuurder zijn. Het bestuur is dan verplicht haar “alle door haar gevraagde inlichtingen te verschaffen, haar desgewenst de kas en de waarden te tonen en de boeken, bescheiden en andere gegevensdragers van de vereniging voor raadpleging beschikbaar te stellen”. Dat is een wettelijke verplichting en geen hoffelijkheid. Praktisch betekent het dat de administratie door iemand van buiten het bestuur te volgen moet zijn zonder dat de penningmeester ernaast zit.
Omdat de wet die twee aan elkaar knoopt. Art. 2:50a BW (vereniging) en art. 2:300a BW (stichting) verklaren de bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement van overeenkomstige toepassing, maar gesplitst. Lid 1 geldt altijd. Lid 2 — dat art. 2:138 lid 2 van toepassing verklaart, het bewijsvermoeden — geldt alleen bij een stichting die “aan de heffing van vennootschapsbelasting is onderworpen”, bij een vereniging met notariële statuten die dat is, of bij een rechtspersoon met een wettelijke jaarrekening-equivalente verantwoordingsplicht. En art. 2:138 lid 2 bepaalt dat niet voldoen aan de administratieplicht van artikel 10 onbehoorlijke taakvervulling is, met het vermoeden dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement was. Dezelfde gebrekkige administratie is dus bij de ene organisatie een tekortkoming die de curator moet bewijzen en bij de andere het beginpunt van persoonlijke aansprakelijkheid voor het tekort. Een onbelangrijk verzuim wordt daarbij niet in aanmerking genomen.
Nee. Een Vereniging van Eigenaars is juridisch een andere figuur: zij ontstaat van rechtswege bij splitsing in appartementsrechten, het lidmaatschap is niet opzegbaar, de bijdragen volgen de breukdelen uit de splitsingsakte en er geldt een verplicht reservefonds. Daarvoor staat op deze site een eigen pagina, ‘Boekhouder voor een VvE’. Deze pagina gaat over de vereniging met leden en de stichting uit titel 2 en titel 6 van Boek 2 BW — sportclubs, buurtverenigingen, ANBI’s, fondsen en koepels.
Een stichting kan niet anders. Art. 2:286 lid 1 BW is categorisch: “Een stichting moet worden opgericht bij notariële akte.” De tweedeling tussen beperkte en volledige rechtsbevoegdheid, die bij de vereniging bestaat, kent de stichting dus niet. Wat wel gelijk is, is het gat tussen de akte en het register: art. 2:289 lid 2 BW maakt iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk voor rechtshandelingen waarmee hij de stichting verbindt zolang de eerste inschrijving en de nederlegging van het statutenafschrift niet zijn geschied. Juist in die eerste weken opent een nieuwe stichting haar bankrekening en sluit zij haar eerste contracten.
Art. 2:10 lid 3 BW noemt zeven jaren, en de fiscale bewaarplicht komt op dezelfde termijn uit. Houd daarbij twee dingen in het oog. Voor de fiscale bewaarplicht geldt dat een stuk tot de administratie blijft horen zolang het actuele waarde heeft, zodat de zeven jaar daarna pas beginnen te lopen — een huurcontract of een subsidiebeschikking met een lange looptijd hoort dus veel langer in de kast dan zeven jaar na de ondertekening. Dat mechanisme is op deze site uitgewerkt op de pagina over Schagen. En de bewaarplicht van de balans is strenger dan die van de rest: overbrengen naar een andere gegevensdrager mag voor vrijwel alles, maar art. 2:10 lid 4 BW zondert de op papier gestelde balans en staat van baten en lasten uit.
Vergelijk vrijblijvend boekhouders en administratiekantoren met ervaring in stichtingen en verenigingen — van sportclub en buurtvereniging tot ANBI, fonds en koepelorganisatie.
Vergelijk boekhouders →Gratis offertes van boekhouders die weten dat art. 2:10 BW een balans op papier eist, dat een bestuurswissel een melding bij het handelsregister is, en dat de kascommissie een wettelijk recht heeft om de kas te zien.
Start vergelijken →