Een advocatenkantoor met een toevoegingspraktijk heeft twee betalers voor één dienst, een tarief dat vastligt op een datum die jaren vóór de declaratie ligt, en een omzet die achteraf nog kan worden ingetrokken. Dat is geen randverschijnsel — dat is de kern van de administratie.
In de meeste dienstverlenende bedrijven geldt een simpele lijn: je spreekt een tarief af met je opdrachtgever, je werkt, je factureert, hij betaalt. In de advocatuur is die lijn op drie punten doorgeknipt.
Ten eerste loopt er geld door het kantoor dat niet van het kantoor is — cliëntgelden, die via een stichting derdengelden volledig buiten de eigen boeken worden gehouden en dagelijks moeten aansluiten. Ten tweede is een groot deel van het werk op het moment van de balansdatum nog niet gefactureerd, maar wel al verricht: onderhanden werk is bij een advocatenkantoor vaak de grootste post op de actiefzijde. En ten derde — en daar gaat deze pagina over — is bij een toevoeging de cliënt niet je betaler.
Bij gefinancierde rechtsbijstand verleen je je dienst aan de rechtzoekende, maar wordt de vergoeding grotendeels betaald door de Raad voor Rechtsbijstand, terwijl de cliënt daarnaast een opgelegde eigen bijdrage betaalt. Eén prestatie, twee geldstromen, twee regelsystemen en twee heel verschillende risico's. Een kantoor dat dat als één omzetpost boekt, weet aan het eind van het jaar niet waar zijn marge zit.
De derdengeldenkant en het onderhanden werk als algemeen leerstuk zijn elders uitgewerkt — zie derdengelden en de kwaliteitsrekening en onderhanden werk naar voortgang. Hieronder gaat het om wat daar bovenop komt zodra je met toevoegingen werkt.
De vergoeding voor een toevoeging is niet gebaseerd op je gewerkte uren maar op een forfait: elke zaakcategorie heeft een vast aantal punten, en elk punt is een bedrag waard — het basisbedrag. Voor 2026 gelden deze bedragen, alle exclusief btw:
De sprong per 1 februari 2026 hangt samen met de algemene maatregel van bestuur waarmee aanbevelingen van de Commissie van der Meer II zijn ingevoerd. Daarin zijn niet alleen de bedragen aangepast, maar vooral de puntenaantallen per zaakcategorie herzien op basis van onderzoek naar de werkelijke tijdsbesteding. De meeste categorieën gingen omhoog, een beperkt aantal omlaag. Voor een kantoor dat in één rechtsgebied gespecialiseerd is, kan dat de opbrengst per zaak structureel verschuiven — omhoog of omlaag.
En dan de regel die administratief het meest doorwerkt: de afgiftedatum van de toevoeging bepaalt welk vergoedingenregime geldt. Niet de datum waarop je het werk doet, niet de datum waarop je declareert. Onder «afgifte» wordt verstaan de eerste inhoudelijke beslissing op de aanvraag — een toewijzing of een afwijzing. Wordt een aanvankelijk afgewezen aanvraag later in bezwaar alsnog toegewezen, dan telt nog steeds de datum van die eerste beslissing.
Hier zit het punt dat in de praktijk het vaakst misgaat. Een toevoegingszaak loopt zelden binnen een boekjaar af; familierechtelijke en strafrechtelijke dossiers lopen regelmatig over twee of drie jaargrenzen heen. Op je balansdatum staan er dus tientallen tot honderden lopende toevoegingen open, en die moet je waarderen.
Die waardering gaat niet tegen het punttarief van vandaag. Zij gaat tegen het punttarief dat hoort bij de afgiftedatum van die specifieke toevoeging. Een dossier dat in november 2025 is afgegeven en in maart 2026 wordt gedeclareerd, wordt afgerekend tegen het tarief van 2025 — ook al is het punttarief inmiddels twee keer verhoogd en ook al zijn de puntenaantallen voor die zaakcategorie per 1 februari 2026 gewijzigd. Rond een tariefwijziging lopen er dus maandenlang twee regimes naast elkaar door hetzelfde kantoor.
Praktisch betekent dat drie dingen:
Win je een zaak op toevoeging en wordt de wederpartij in de proceskosten veroordeeld, dan lijkt dat een meevaller: je krijgt de vergoeding van de Raad én een proceskostenvergoeding. Zo werkt het niet.
Artikel 32, derde lid, van het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000 bepaalt dat je bij je declaratie aan de Raad moet melden dat er een proceskostenveroordeling is toegewezen, en dat het bedrag van die veroordeling in mindering wordt gebracht op de toevoegingsvergoeding — tot ten hoogste het bedrag van die vergoeding. Is de proceskostenveroordeling hóger dan de toevoegingsvergoeding, dan wordt de vergoeding wel vastgesteld maar volgt er geen uitbetaling. Er bestaat een hardheidsclausule op grond waarvan de Raad kan besluiten niet te verrekenen, maar dat is de uitzondering en niet de regel.
Boekhoudkundig heeft dat twee gevolgen die allebei geld kosten als je ze mist:
Een kantoor dat veel procedeert op toevoeging hoort deze stroom daarom op een eigen grootboekrekening te zetten, met per dossier vastgelegd of er is verrekend en of het bedrag binnen is. Dat is precies de informatie die je nodig hebt om te beoordelen of procederen op toevoeging in een bepaald rechtsgebied nog rendeert.
De cliënt betaalt naast de vergoeding van de Raad een opgelegde eigen bijdrage. De hoogte daarvan hangt af van zijn inkomen en vermogen in het peiljaar: dat is het tweede jaar vóór het jaar van aanvraag, dus voor aanvragen uit 2026 het jaar 2024. Is het inkomen sindsdien fors gedaald, dan kan de rechtzoekende peiljaarverlegging vragen.
Voor aanvragen vanaf 1 januari 2026 geldt globaal: een alleenstaande komt in aanmerking tot een inkomen van ongeveer € 35.400, gehuwden, samenwonenden en eenoudergezinnen tot ongeveer € 50.000. De eigen bijdrage loopt in schijven op met het inkomen en ligt in het personen- en familierecht hoger dan in andere zaken. Er geldt een vaste vermindering van € 69. ⚠️ Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd: gebruik ze om de systematiek te begrijpen en haal de actuele bedragen altijd bij de Raad op.
Twee dingen daarover gaan in de boekhouding stelselmatig mis.
De btw. Advocatendiensten zijn belast met 21 procent; er bestaat geen vrijstelling, ook niet bij gefinancierde rechtsbijstand. Maar de opgelegde eigen bijdrage is een bedrag inclusief btw. Je mag er dus geen 21 procent bovenop zetten. De vergoeding van de Raad wordt daarentegen vastgesteld op het puntbedrag vermeerderd met btw. Het praktische gevolg is dat de btw over de hele prestatie via de Raad loopt en dat de cliënt over zijn eigen bijdrage geen btw apart betaalt. Wordt de eigen bijdrage in het kantoorpakket als een btw-vrije post ingericht, of juist als een bedrag exclusief btw, dan loopt er elk kwartaal een structureel verschil in de aangifte. Dat is een inrichtingskeuze in het systeem, geen correctie achteraf.
De incasso. De Raad brengt de opgelegde eigen bijdrage in beginsel in mindering op de vergoeding die hij aan jou uitbetaalt. Dat betekent dat je gekort wordt op het bedrag ongeacht of je de eigen bijdrage bij je cliënt hebt geïnd — het debiteurenrisico ligt dus volledig bij het kantoor. Bij de declaratie kun je verzoeken de eigen bijdrage niet in mindering te brengen; dat is een bewuste keuze die je in je kantoorbeleid vastlegt, niet iets wat je per dossier improviseert. In beide gevallen hoort de openstaande eigen bijdrage als debiteur in je administratie te staan en niet als sluitpost.
Een afgeronde, gedeclareerde en uitbetaalde toevoegingszaak is nog niet definitief. Behaalt de rechtzoekende door de rechtsbijstand een financieel resultaat van ten minste 50 procent van het toepasselijke heffingvrij vermogen, dan kan de Raad de toevoeging met terugwerkende kracht intrekken. Voor 2026 komt die grens uit op ongeveer € 19.240, de helft van de vermogensgrens van circa € 38.479 per persoon.
Sinds een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2021:1909) past de Raad de resultaatbeoordeling bovendien niet meer alleen toe op de laatst verstrekte toevoeging in een zaak, maar kan zij op meerdere toevoegingen zien die een directe relatie met het behaalde resultaat hebben. In een langlopende echtscheiding met opvolgende toevoegingen kan dat dus een hele reeks dossiers tegelijk raken.
Wordt de toevoeging ingetrokken, dan vervalt de grondslag voor de gesubsidieerde vergoeding en mag je de zaak alsnog tegen je commerciële tarief bij de cliënt in rekening brengen, onder verrekening van wat er al is ontvangen. Voor de administratie is dat een bijzondere gebeurtenis: een als definitief geboekte opbrengst verandert maanden later van karakter — van een vergoeding van een overheidsinstantie naar een commerciële vordering op een particulier die net een bedrag heeft ontvangen. De omzet kan omhoog gaan, maar het incassorisico gaat mee omhoog. Wie veel zaken met een financieel belang doet, hoort daarom:
Dit is de ontwikkeling met de grootste invloed op een meerjarenbegroting, en zij wordt zelden als financiële maatregel besproken. De Raad voor Rechtsbijstand hanteert een maximum aantal toevoegingseenheden per advocaat per kalenderjaar. Dat maximum daalt:
De onderbouwing is een kwaliteitsargument: uit tijdsbestedingsonderzoek volgt een gemiddelde van ongeveer 8,5 uur per zaak, waardoor 250 eenheden zou neerkomen op ruwweg 2.125 declarabele uren per jaar — een niveau dat de Raad onaanvaardbaar hoog acht.
Financieel staat er iets anders: de omzet die je uit toevoegingen kunt halen heeft een bovengrens die in twee jaar met twintig procent daalt. Een kantoor dat op volume draait, kan dat verlies niet opvangen met meer zaken — het mag er simpelweg minder aannemen. De enige uitwegen zijn een hogere gemiddelde puntenopbrengst per zaak (zwaardere dossiers, andere zaakcategorieën), meer advocaten die zelf toevoegingen kunnen aannemen, of een groter aandeel betalende praktijk. Welke van die drie het wordt, is een strategische keuze die je met cijfers onderbouwt: het gemiddelde aantal punten per zaak van de afgelopen drie jaar, afgezet tegen de vaste kosten per advocaat.
Voor de begroting betekent het concreet dat de post «omzet toevoegingen» geen extrapolatie meer is van vorig jaar, maar een berekening met een harde bovengrens: aantal advocaten × maximum eenheden × gemiddelde opbrengst per eenheid. Dat getal hoort in elke financieringsaanvraag te staan die een bank of financier van je vraagt.
Zet alles bij elkaar en een kantoor met een gemengde praktijk heeft in zijn grootboek minstens drie omzetstromen die je gescheiden wilt kunnen lezen:
Daarnaast lopen er bedragen door de administratie die géén omzet zijn: griffierecht, deurwaarderskosten, uittreksels en vertaalkosten die je voor de cliënt voorschiet. Of dat een doorlopende post is (buiten omzet en buiten btw) of eigen inkoop mét eigen omzet, hangt af van de vraag of je in naam en voor rekening van de cliënt betaalt. Dezelfde geldstroom, twee verwerkingen, en een groot verschil in je omzetcijfer — die toets staat uitgewerkt op de pagina over doorlopende posten. En de cliëntgelden zelf horen op de stichting derdengelden, met een dagelijkse aansluiting; zie derdengelden, bewaringstekort en de Wwft-poortwachtersrol.
Veel kantoren zijn een maatschap of een kostenmaatschap waarin iedere advocaat zijn eigen onderneming drijft en alleen de kosten worden gedeeld. Kosten delen is iets anders dan winst delen: iedere deelnemer blijft dan zelfstandig ondernemer met een eigen urencriterium, en maten zijn in beginsel aansprakelijk voor gelijke delen en niet hoofdelijk zoals vennoten in een vof. Wat dat betekent voor de btw op doorbelaste huur, personeel en software — en waarom de uitzondering «kosten voor gemene rekening» strenger is dan zij lijkt — staat op de pagina over kosten delen tussen ondernemers.
Treedt er een partner toe of vertrekt er een, dan is dat fiscaal een staking of een overdracht en civielrechtelijk een aansprakelijkheidsvraag; zie toe- en uittreden van een vennoot. Gaat het kantoor naar een bv-structuur met praktijkvennootschappen, dan komen daar de gebruikelijkloonregeling, de managementfee en de publicatieplicht per vennootschap bij. Bij een verkoop of een overname van een praktijk speelt vervolgens de keuze tussen activa en aandelen en de vraag over hoeveel jaar de goodwill mag worden afgeschreven — zie het kantoor verkopen aan een derde.
De administratie van een kantoor ontstaat niet in het boekhoudpakket maar in het dossier- en urensysteem: daar worden uren geschreven, daar staat de toevoeging met haar afgiftedatum, daar worden verschotten vastgelegd. Het boekhoudpakket is het sluitstuk. Belangrijk is dus dat de koppeling ertussen werkt en dat je grootboek fijn genoeg is ingedeeld om de drie omzetstromen hierboven apart te kunnen lezen. Asperion is een online boekhoudpakket met een open BoekhoudAPI, zodat een kantoorpakket de journaalposten kan aanleveren, en met de mogelijkheid meerdere administraties naast elkaar te voeren — handig wanneer de praktijk-bv, de holding en de stichting derdengelden elk hun eigen administratie hebben. Bespreek met je boekhouder welke inrichting bij jouw kantoorpakket past.
💡 Let op met bedragen uit dit artikel. Het basisbedrag per punt, de administratieve kostenvergoeding, de inkomens- en vermogensgrenzen, de eigen bijdragen en het maximum aantal toevoegingseenheden worden periodiek herzien — het punttarief zelfs twee keer binnen 2026. Gebruik de bedragen hierboven om de systematiek te begrijpen en haal de geldende bedragen altijd op bij de Raad voor Rechtsbijstand.
Tegen het punttarief dat hoort bij de afgiftedatum van die specifieke toevoeging, niet tegen het actuele tarief en niet tegen een gemiddelde. De afgiftedatum — de eerste inhoudelijke beslissing op de aanvraag — bepaalt het hele vergoedingenregime, inclusief de puntenaantallen per zaakcategorie. Rond een tariefwijziging lopen er daardoor maandenlang twee regimes naast elkaar door hetzelfde kantoor, dus je onderhanden werk vraagt om een subadministratie per afgiftejaar.
Voor toevoegingen die zijn afgegeven van 1 tot en met 31 januari 2026 is het basisbedrag € 141,41 exclusief btw; voor toevoegingen die zijn afgegeven vanaf 1 februari 2026 is het € 143,04 exclusief btw. De administratieve kostenvergoeding bedraagt vanaf 1 januari 2026 € 25,36. De verhoging per 1 februari hoort bij de AMvB waarmee de aanbevelingen van de Commissie van der Meer II zijn ingevoerd, waarbij ook de puntenaantallen per zaakcategorie zijn herzien.
Nee. Artikel 32, derde lid, van het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000 bepaalt dat je een toegewezen proceskostenveroordeling bij je declaratie moet melden en dat het bedrag in mindering wordt gebracht op de toevoegingsvergoeding, tot ten hoogste het bedrag van die vergoeding. Is de proceskostenveroordeling hoger, dan volgt vaststelling zonder uitbetaling. Er bestaat een hardheidsclausule, maar dat is de uitzondering. Boek de proceskostenvergoeding dus niet als extra omzet, en houd er rekening mee dat het incassorisico verschuift van de Raad naar de wederpartij.
De opgelegde eigen bijdrage is een bedrag inclusief btw. Je zet er dus geen 21 procent bovenop; de btw zit er al in. De vergoeding van de Raad wordt daarentegen vastgesteld op het puntbedrag vermeerderd met btw. Advocatendiensten kennen geen btw-vrijstelling, ook niet bij gefinancierde rechtsbijstand. Staat de eigen bijdrage in je kantoorpakket als btw-vrij of als een bedrag exclusief btw ingericht, dan loopt er elk kwartaal een structureel verschil in je aangifte.
Behaalt de rechtzoekende door de rechtsbijstand een financieel resultaat van ten minste 50 procent van het toepasselijke heffingvrij vermogen — in 2026 ongeveer € 19.240 — dan kan de Raad de toevoeging met terugwerkende kracht intrekken. Je mag de zaak dan alsnog tegen je commerciële tarief bij de cliënt declareren, onder verrekening van wat al is ontvangen. Sinds ECLI:NL:RVS:2021:1909 kan de beoordeling op meerdere samenhangende toevoegingen zien. Voor de boeken betekent dit dat een afgeronde opbrengst achteraf van karakter kan veranderen.
Ja. Het maximum aantal toevoegingseenheden per advocaat per kalenderjaar gaat van 250 tot en met 2025 naar 225 vanaf 1 januari 2026 en naar 200 vanaf 1 januari 2027. De Raad onderbouwt dat met een gemiddelde tijdsbesteding van ongeveer 8,5 uur per zaak, waardoor 250 eenheden op ruwweg 2.125 declarabele uren zou uitkomen. Financieel betekent het dat je maximale toevoegingsomzet in twee jaar met twintig procent daalt; dat hoort als harde bovengrens in je meerjarenbegroting te staan.
Het peiljaar is het tweede jaar vóór het jaar van de aanvraag: voor aanvragen in 2026 is dat 2024. Is het inkomen sindsdien fors gedaald, dan kan de rechtzoekende peiljaarverlegging vragen, zodat het actuele jaar wordt gebruikt. Dat is voor jouw administratie relevant omdat de hoogte van de eigen bijdrage — en daarmee het bedrag dat op jouw vergoeding wordt gekort — daarvan afhangt.
Nee. De stichting derdengelden is een aparte rechtspersoon met een eigen administratie; het saldo is afgescheiden vermogen dat bij een faillissement van het kantoor buiten de boedel valt. In de kantooradministratie hoort het niet als eigen liquiditeit thuis. Sinds 2018 is een stichting derdengelden niet verplicht voor een advocaat die geen derdengelden ontvangt. De aansluiting, de subadministratie per dossier en het verbod op salderen tussen dossiers staan uitgewerkt op onze pagina over derdengelden.
Vergelijk vrijblijvend boekhouders en administratiekantoren met ervaring in de advocatuur — van een eenpitter met een sociale praktijk tot een maatschap of kantoor-bv met meerdere vestigingen, een stichting derdengelden en een gemengde toevoegings- en betalende praktijk.
Vergelijk boekhouders →Gratis en vrijblijvend offertes van boekhouders die deze sector kennen — van de waardering van onderhanden toevoegingszaken tot de derdengeldenstichting en de winstverdeling over de maten.
Start vergelijken →