Op één object kun je twee keer factureren: courtage voor de bemiddeling en een honorarium voor de taxatie. Of dat allebei mag, en op welk moment het eerste bedrag omzet is, volgt niet uit je tarievenlijst maar uit het Burgerlijk Wetboek en uit je eigen opdrachtenadministratie.
Een makelaarskantoor verdient aan twee dingen die op hetzelfde pand kunnen zitten: bemiddeling en waardering. De courtage en het taxatiehonorarium lijken daarmee twee omzetstromen die elkaar versterken — dezelfde kennis, dezelfde regio, dezelfde klant.
In de praktijk gedragen zij zich precies omgekeerd. Op de courtage drukken twee regels uit het Burgerlijk Wetboek die bepalen wanneer zij omzet is en van wie je haar mag vragen. En op de taxatie drukt een regel uit het NRVT-reglement die bepaalt of je haar na die bemiddeling nog wel mag uitvoeren. Alle drie zijn ze te beantwoorden uit je eigen opdrachtenadministratie — maar alleen als die op object ontsloten is en niet alleen op klant.
Deze pagina loopt de drie langs: het verdienmoment, de huurder die je soms helemaal niets mag rekenen, en het taxatiehonorarium dat je door je eigen eerdere opdracht kunt verspelen.
De waarborgsom bij de notaris, de kwaliteitsrekening en de Wwft-poortwachtersrol zijn uitgebreid uitgewerkt op de pagina over Bussum, het zakelijke loket van het Gooi met zijn schil notariaat en makelaardij. Die onderwerpen worden hier bewust niet herhaald: de waarborgsom staat op de rekening van de notaris en niet op jouw balans. Loopt er wél geld van een klant over je eigen rekening, lees dan eerst die pagina.
De bemiddelingsovereenkomst is in art. 7:425 BW omschreven als “de overeenkomst van opdracht waarbij de ene partij, de opdrachtnemer, zich tegenover de andere partij, de opdrachtgever, verbindt tegen loon als tussenpersoon werkzaam te zijn bij het tot stand brengen van een of meer overeenkomsten tussen de opdrachtgever en derden”. Dat is de makelaarsopdracht.
Het moment waarop je daarvoor recht op loon krijgt, staat één artikel verder. Art. 7:426 lid 1 BW luidt:
“De tussenpersoon heeft recht op loon zodra door zijn bemiddeling de overeenkomst tussen de opdrachtgever en de derde is tot stand gekomen.”
De wettelijke hoofdregel legt het verdienmoment dus bij het sluiten van de koopovereenkomst, niet bij de notariële levering. Voor de boeken betekent dat iets concreets: een op de balansdatum ondertekende koopovereenkomst waarvan het transport in januari staat, is naar de hoofdregel verdiende omzet met een vordering, en niet een lopende opdracht die nog niets heeft opgebracht.
Vrijwel elke opdracht tot dienstverlening bepaalt iets anders: courtage verschuldigd bij het transport, of helemaal geen courtage als de koop niet doorgaat. Dat mag, en het is gebruikelijk. Maar het verandert het karakter van je aanspraak op een manier die de wet zelf opvangt. Art. 7:426 lid 2 BW:
“Indien het recht op loon afhankelijk is gesteld van de uitvoering van de bemiddelde overeenkomst en deze overeenkomst niet wordt uitgevoerd, is de opdrachtgever het loon ook verschuldigd, tenzij de niet-uitvoering niet aan hem kan worden toegerekend.”
Je hebt het recht op loon dus niet uitgesteld maar voorwaardelijk gemaakt — en die voorwaarde kent een wettelijke uitzondering die in jouw voordeel werkt. Gaat de koop niet door om een reden die aan je opdrachtgever is toe te rekenen (hij trekt zich terug, hij levert niet, hij frustreert de financiering), dan is de courtage alsnog verschuldigd.
Dat maakt de balanspost op 31 december geen nul en geen volledige vordering, maar een post die je per dossier moet beoordelen: is er een koopovereenkomst, waar hangt de ontbindende voorwaarde, en aan wie is een eventueel afketsen toe te rekenen. Een kantoor dat courtage pas boekt als de notaris afrekent, loopt structureel achter op zijn eigen rechtspositie en ziet een afgeketste koop als verloren omzet terwijl de vordering er nog is. Onderhanden opdrachten naar voortgang in de winst nemen is op zichzelf gewoon goed koopmansgebruik; de systematiek daarvan staat uitgewerkt op de pagina over Stadskanaal.
De winst volgt het verdienmoment hierboven. De btw volgt je factuur: zij wordt verschuldigd bij het uitreiken daarvan en uiterlijk bij ontvangst van de vergoeding. Factureer je pas na het transport, dan loopt de btw achter op de winstneming — en dat is geen fout, maar het moet wel kloppen in de btw-aansluiting bij de jaarrekening. Makelaarsdiensten zijn 21%; er is geen vrijstelling en geen verlaagd tarief.
Dit is het punt waarop de meeste geldfouten in deze branche worden gemaakt, en het is dwingend recht. Art. 7:417 lid 4 BW:
“Indien een der lastgevers een persoon is als bedoeld in artikel 408 lid 3, en de rechtshandeling strekt tot koop of verkoop dan wel huur of verhuur van een onroerende zaak of een gedeelte daarvan of van een recht waaraan de zaak is onderworpen, heeft de lasthebber geen recht op loon jegens de koper of huurder. Van deze bepaling kan niet ten nadele van de koper of huurder worden afgeweken, ongeacht of de verkoper of verhuurder ter zake van de door hem gegeven last loon is verschuldigd.”
De persoon van art. 7:408 lid 3 BW is “een natuurlijk persoon die een opdracht heeft verstrekt anders dan in de uitoefening van een beroep of bedrijf” — de particuliere opdrachtgever. En art. 7:427 BW verklaart art. 7:417 en 7:418 van overeenkomstige toepassing op de bemiddelingsovereenkomst, met twee toevoegingen die er precies om gaan:
Die tweede volzin staat sinds 1 juli 2016 in de wet (wet van 23 december 2015, Stb. 2016, 20, kamerstuk 34 207, in werking op grond van Stb. 2016, 135) en haalt de laatste uitweg weg: dat je van de verhuurder niets rekent, maakt niet dat je van de huurder wél mag rekenen.
De Hoge Raad heeft die vraag in een prejudiciële beslissing beantwoord: HR 16 oktober 2015, ECLI:NL:HR:2015:3099 (de Duinzigt-zaak). De casus is de standaardwerkwijze van een verhuurbemiddelaar: de verhuurder mag zijn woning om niet en vrijblijvend op de website van de bemiddelaar laten plaatsen, de woningzoekende moet zich eerst inschrijven voordat zij mag bezichtigen, en betaalt bij succes courtage ter hoogte van een maand huur.
De Hoge Raad overwoog (r.o. 4.4.2):
“Van bemiddeling is in een context als de onderhavige in beginsel reeds sprake als iemand in opdracht of met goedvinden van een verhuurder, een door deze te verhuren woning op zijn website plaatst. Daarin ligt immers in beginsel een opdracht besloten om een huurovereenkomst tot stand te brengen tussen die verhuurder en een derde.”
Er ontstaat dus ook een bemiddelingsovereenkomst met de verhuurder, en daarmee grijpt art. 7:417 lid 4 via art. 7:427 BW in: geen recht op loon jegens de huurder. Het maakt daarbij niet uit of jij de verhuurder hebt benaderd of de verhuurder jou (r.o. 4.5 onder b). En de omstandigheid dat de wettekst van art. 7:425 BW spreekt van bemiddeling “tegen loon” staat er niet aan in de weg: die woorden zijn volgens de Hoge Raad “slechts opgenomen om wetstechnische redenen” (r.o. 4.4.4).
Er is één uitweg, en die moet je zelf bewijzen (r.o. 4.4.5): art. 7:417 lid 4 BW geldt niet als de beheerder van de website stelt, en bij gemotiveerde betwisting bewijst, dat de website alleen als ‘elektronisch prikbord’ functioneert — dat wil zeggen dat hij verhuurder en huurder niet van elkaar afschermt en het hun dus niet onmogelijk maakt rechtstreeks en zonder zijn tussenkomst met elkaar te onderhandelen. Precies het afschermen is bij de meeste verhuurportalen de kern van het model.
Een courtage die je niet mocht rekenen, is geen omzet die je misschien moet terugbetalen — je had er nooit recht op. De ontvangen bedragen zijn daarmee een terugbetalingsverplichting en horen als schuld op de balans, niet als opbrengst in de winst-en-verliesrekening. En omdat van art. 7:417 lid 4 BW niet ten nadele van de huurder kan worden afgeweken, helpt een akkoordverklaring in je algemene voorwaarden niet: in de Duinzigt-zaak had de huurster die voorwaarden ondertekend.
Twee gevolgen die zich pas later melden. De btw die je over die courtage hebt afgedragen, is afgedragen over een bedrag dat geen vergoeding voor een prestatie aan die huurder was; bij terugbetaling hoort daar een correctie bij — zie Oud-Beijerland voor de suppletie en haar termijn van acht weken. En een jaarrekening waarin die bedragen jarenlang als omzet staan, is het bewijsstuk in de discussie erover: je eigen administratie laat dan zien hoeveel huurders het betrof en hoeveel zij betaalden.
Art. 7:417 lid 3 BW voegt daar een algemene sanctie aan toe die ook buiten de woningverhuur geldt: wie in strijd met het verbod op dienen van twee heren handelt, “heeft geen recht op loon jegens een lastgever ten opzichte van wie hij in strijd met het in de vorige leden bepaalde handelt, onverminderd zijn gehoudenheid tot vergoeding van de dientengevolge door die lastgever geleden schade”. Ook dat is dwingend recht.
Een taxatierapport is een tweede omzetstroom met een eigen beroepsregime. Wie zich Register-Taxateur noemt, staat ingeschreven bij het Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (NRVT) en is gebonden aan het Reglement Gedrags- en Beroepsregels, met tuchtrechtspraak via de Stichting Tuchtrechtspraak NRVT.
Artikel 11 van dat reglement gaat over objectiviteit en onafhankelijkheid, en NRVT heeft daar een Toelichting Objectiviteit & Onafhankelijkheid bij uitgebracht. De basisvraag die vóór elke taxatieopdracht positief moet kunnen worden beantwoord, is daar: “ben ik vrij en in staat om deze opdracht uit te voeren?” — uiteengelegd in ben ik deskundig, ben ik onafhankelijk, ben ik objectief.
Het onderdeel dat een makelaarskantoor raakt heet betrokkenheid object. De toelichting zet daar twee kolommen naast elkaar. Onder (mogelijke) bedreiging staat onder meer:
“U heeft diensten verleend in het kader van aan- of verkoop dan wel aan- of verhuur van het object, dan wel voert het beheer over het vastgoed en wilt voor een belanghebbende betrokken bij de hiervoor genoemde diensten dit zelfde vastgoed waarderen”
en
“U heeft (recent) voor een pand een (betaalde) advies- keurings- of bemiddelingsdienst verleend en minimaal één van de betrokken partijen is nu nog belanghebbende in de taxatie”
Onder geen (directe) bedreiging staat de spiegelbeeldige situatie: “U heeft in het verleden voor een pand een advies- of bemiddelingsdienst verleend maar geen van de toen betrokken partijen is nu nog belanghebbende in de taxatie.”
De grens loopt dus niet langs de tijd maar langs de partijen: zodra iemand die bij jouw eerdere bemiddeling betrokken was nog belanghebbende is in de taxatie, is er een bedreiging die je moet wegnemen of die de opdracht kost. En — dit is het punt dat kantoren onderschatten — de toets geldt niet alleen voor jou persoonlijk:
“De eventuele eerdere betrokkenheid dient u niet alleen te beoordelen vanuit uw eigen persoon maar ook vanuit uw organisatie. Het begrip organisatie dient u in dit kader breed te interpreteren. Het gaat om die vormen van samenwerking waarbij volgens de verkeersopvattingen sprake is van één organisatie dan wel de beleving dat sprake is van één organisatie.”
Een kantoor met een makelaar en een taxateur onder één naam is dus één organisatie, ook als het twee vennootschappen zijn. De courtage van je collega beperkt daarmee jouw taxatieopdracht.
De toelichting is op dit punt expliciet over het moment: “Eerdere betrokkenheid meldt u dus altijd, al voorafgaand aan de opdrachtverstrekking, en u legt uit waarom deze eerdere betrokkenheid u niet hindert bij uw huidige waardering.”
De toets moet dus bij de intake plaatsvinden, niet bij het opmaken van de jaarrekening. Dat stelt een eis aan je administratie die bijna geen enkel pakket standaard levert: je opdrachten moeten op objectniveau doorzoekbaar zijn — op adres en kadastrale aanduiding, over alle vennootschappen en alle medewerkers heen, en meerdere jaren terug. Een debiteurenadministratie op klantnaam kan deze vraag niet beantwoorden.
En omdat het reglement werkt met “comply or explain”, is het dossier het bewijsstuk: “Het is dus uw plicht om gemaakte keuzes te verantwoorden en te documenteren. Het dossier zal altijd duidelijk moeten maken welke afwegingen u hebt gemaakt. Bij een eventuele audit zal NRVT controleren of u zich hier aan houdt.”
Was je eerdere betrokkenheid zelf een waardering, dan kan er een verplichting ontstaan de huidige en de vorige waardering te vergelijken — de backtest. Bij een markttechnische update of een hertaxatie is die altijd verplicht en moet zij ten minste uit een kwalitatieve vergelijking bestaan. Een taxatiedossier is daarmee geen afgesloten stuk maar een invoer voor een opdracht die jaren later komt, en de vindbaarheid ervan is een commercieel belang: zonder het oude dossier kun je de nieuwe opdracht niet aannemen.
De NRVT-jaarbijdrage hangt aan het aantal Kamers waarin je staat ingeschreven, niet aan het aantal rapporten dat je maakt. Er zijn vier Kamers: Wonen, WOZ, Bedrijfsmatig Vastgoed / Grootzakelijk Vastgoed (BV-GZV) en Landelijk en Agrarisch Vastgoed (LAV). De bijdragen voor 2026, alle exclusief 21% btw:
| Post | Bijdrage 2026 (excl. btw) |
|---|---|
| Inschrijfbijdrage taxateurs | € 144 |
| Inschrijfbijdrage gezellen | € 185 |
| Kamerbijdrage Wonen en WOZ | € 602 |
| Kamerbijdrage andere Kamers | € 824 |
| Jaarbijdrage gezellen, eerste jaar | € 80 |
| Jaarbijdrage gezellen, volgende jaren | € 107 |
| Jaarbijdrage Tucht | € 82 |
Daar komt de Permanente Educatie bij. Per 2026 geldt een vernieuwd stelsel met een minimum van 20 PE-punten per Kamer (15 facultatief plus 5 in de vrije ruimte; bij Wonen met assessment 14 + 1 facultatief en 5 vrij), en bij inschrijving in meerdere Kamers komen daar 6 punten per registratie bij. De verplichte PE-onderwerpen en de verplichte e-learning zijn per 2026 juist vervallen.
Twee boekhoudkundige gevolgen:
Het NRVT-registratiejaar loopt van 1 januari tot en met 31 december. Je registratie is maandelijks opzegbaar per de eerste van de maand met een opzegtermijn van één maand, maar: jaarbijdragen worden niet (gedeeltelijk) terugbetaald bij tussentijdse uitschrijving. Wil je per 1 januari uit een Kamer, dan moet je opzegging dus vóór 1 december binnen zijn. Mis je die datum, dan betaal je een volledige jaarbijdrage voor een titel die je niet meer gebruikt — en na uitschrijving mag je de titel Register-Taxateur niet meer voeren, wat meteen je rapportcapaciteit raakt.
Bedragen, PE-eisen en reglementen worden periodiek herzien: het Reglement Hybride waardering is per 1 oktober 2026 aangepast en er komt per 1 januari 2027 een vernieuwd model Taxatierapport Woonruimte. Neem de cijfers hierboven dus niet over uit deze pagina of uit een oudere begroting, maar haal de geldende bijdragen en reglementen bij NRVT op.
Tarieven in de makelaardij volgen de gewone lijnen: het aantal transacties, het aantal entiteiten, of er personeel is en of er naast bemiddeling ook taxatie en beheer in zitten. Een eenmanskantoor met een beperkt aantal dossiers per jaar zit op het niveau van een gewone zzp-administratie; een kantoor met meerdere makelaars, een taxatiepraktijk en een beheerportefeuille betaalt meer, vooral omdat er meerdere vennootschappen en meerdere omzetstromen te scheiden zijn.
Wat de prijs in deze branche vooral beïnvloedt, is niet het volume maar de inrichting: een administratie die op objectniveau is ontsloten en waarin het verdienmoment per dossier is vastgelegd, kost eenmalig werk en bespaart daarna elk jaar. Een algemene indicatie van tarieven staat op de pagina wat kost een boekhouder.
Veel makelaarskantoren werken met een eigen makelaarspakket voor dossiers, objecten en presentatie, en hebben daarnaast een boekhouding nodig die de facturen, de btw en de jaarrekening doet. Asperion is daarvoor geschikt: het werkt met meerdere administraties naast elkaar — handig als de makelaardij, de taxatiepraktijk en een beheer-bv elk een eigen vennootschap zijn — en het heeft een open BoekhoudAPI, zodat facturen uit je makelaarspakket niet opnieuw hoeven te worden ingevoerd. Vraag je boekhouder of hij met Asperion werkt en of hij de koppeling met jouw pakket kan inrichten.
De wettelijke hoofdregel staat in art. 7:426 lid 1 BW: de tussenpersoon heeft recht op loon zodra door zijn bemiddeling de overeenkomst tussen de opdrachtgever en de derde tot stand is gekomen. Dat is het sluiten van de koopovereenkomst, niet het notariële transport. Veel opdrachten tot dienstverlening maken het recht op loon afhankelijk van de uitvoering, en dat mag — maar art. 7:426 lid 2 BW bepaalt dat de opdrachtgever het loon dan alsnog verschuldigd is als de niet-uitvoering aan hem is toe te rekenen. Op de balansdatum beoordeel je dus per dossier: is er een koopovereenkomst, waar hangt de ontbindende voorwaarde, en aan wie is een afketsen toe te rekenen.
In beginsel niet. Art. 7:417 lid 4 BW ontzegt de bemiddelaar het recht op loon jegens de koper of huurder zodra één van de lastgevers een particulier is en het om koop, verkoop, huur of verhuur van een onroerende zaak gaat — en uitdrukkelijk ‘ongeacht of de verkoper of verhuurder ter zake van de door hem gegeven last loon is verschuldigd’. Sinds 1 juli 2016 bepaalt art. 7:427 BW bovendien dat art. 7:417 BW mede van toepassing is als de tussenpersoon geen recht op loon heeft. Dat de verhuurder gratis adverteert, is dus geen uitweg.
Volgens de Hoge Raad in beginsel wel. In HR 16 oktober 2015, ECLI:NL:HR:2015:3099 (Duinzigt) is beslist dat van bemiddeling in beginsel al sprake is als iemand in opdracht of met goedvinden van een verhuurder een te verhuren woning op zijn website plaatst: daarin ligt een opdracht besloten om een huurovereenkomst tot stand te brengen. Het maakt niet uit wie het initiatief nam. Er is één uitzondering, die je zelf moet stellen en bij gemotiveerde betwisting bewijzen: dat je website alleen als ‘elektronisch prikbord’ werkt en verhuurder en huurder niet van elkaar afschermt.
Dan heb je bedragen ontvangen waarop geen recht bestond, en dat is geen omzet maar een terugbetalingsverplichting. Die hoort als schuld op de balans en niet als opbrengst in de winst-en-verliesrekening. Omdat van art. 7:417 lid 4 BW niet ten nadele van de huurder kan worden afgeweken, helpt het niet dat de huurder je algemene voorwaarden heeft ondertekend. Bij terugbetaling hoort ook een btw-correctie; laat je boekhouder beoordelen over welke jaren dat loopt en of een suppletie nodig is.
Dat hangt af van de partijen, niet van de tijd. De NRVT-toelichting op artikel 11 van de gedrags- en beroepsregels noemt het een mogelijke bedreiging als je recent een betaalde advies-, keurings- of bemiddelingsdienst voor het pand hebt verleend en minimaal één van de betrokken partijen nog belanghebbende is in de taxatie. Is geen van de toen betrokken partijen nog belanghebbende, dan is er in beginsel geen directe bedreiging. Eerdere betrokkenheid meld je altijd, al vóór de opdrachtverstrekking, en je legt in het dossier uit waarom zij je niet hindert.
Ja. De toelichting zegt dat je eerdere betrokkenheid niet alleen vanuit je eigen persoon maar ook vanuit je organisatie moet beoordelen, en dat het begrip organisatie breed moet worden geïnterpreteerd: het gaat om vormen van samenwerking waarbij volgens de verkeersopvattingen sprake is van één organisatie, of de beleving dat daarvan sprake is. Een kantoor met een makelaar en een taxateur onder één naam is dus één organisatie, ook als het twee vennootschappen zijn. Daarom moet je opdrachtenadministratie op objectniveau doorzoekbaar zijn over alle entiteiten heen.
De bijdragen hangen aan het aantal Kamers, niet aan het aantal rapporten. Voor 2026 geldt, alles exclusief 21% btw: inschrijfbijdrage taxateurs € 144, kamerbijdrage Wonen en WOZ € 602, kamerbijdrage andere Kamers € 824, en een jaarbijdrage Tucht van € 82. Daarbij hoort per 2026 een minimum van 20 PE-punten per Kamer, plus 6 punten per extra Kamerregistratie. Let op de opzegdatum: het registratiejaar is een kalenderjaar en jaarbijdragen worden bij tussentijdse uitschrijving niet terugbetaald, dus opzeggen voor een volgend jaar moet vóór 1 december. Deze bedragen worden periodiek herzien — haal de geldende bijdragen bij NRVT op.
Ja, met 21%. Er is geen vrijstelling en geen verlaagd tarief voor bemiddeling bij onroerend goed, en ook niet voor taxeren. De btw wordt verschuldigd bij het uitreiken van de factuur en uiterlijk bij ontvangst van de vergoeding, terwijl de winst het verdienmoment van art. 7:426 BW volgt. Die twee lopen uiteen als je pas na het transport factureert; dat is geen fout, maar het moet kloppen in de btw-aansluiting bij de jaarrekening.
Vergelijk vrijblijvend boekhouders en administratiekantoren met ervaring in de makelaardij: verdienmoment en onderhanden opdrachten, de terugbetalingsverplichting bij verhuurbemiddeling, en de registratielasten van een NRVT-taxateur.
Vergelijk boekhouders →Gratis offertes van boekhouders die weten dat de courtage bij de koopovereenkomst is verdiend en niet bij het transport — zonder verplichtingen.
Start vergelijken →