Kinderopvang is vrijgesteld van btw. Dat klinkt als een voordeel, maar het is er vooral een met een prijskaartje: je brengt geen btw in rekening en je krijgt de btw op je verbouwing, inrichting, buitenspeeltoestellen en software ook niet terug. Daarnaast loopt de kinderopvangtoeslag niet via jouw boekhouding maar via die van de ouder, en schrijft de wet je grootste kostenpost — je personele bezetting — grotendeels voor. Vind een boekhouder die de sector kent.
De boekhouding van een kinderdagverblijf, BSO, peuteropvang of gastouderbureau is niet ingewikkeld omdat de cijfers complex zijn. Zij is ingewikkeld omdat drie dingen die elders vanzelf gaan hier anders liggen: je bent vrijgesteld van btw en verliest daarmee je recht op aftrek, je grootste geldstroom — de kinderopvangtoeslag — loopt langs je heen via de ouder, en je grootste kostenpost is wettelijk voorgeschreven via de beroepskracht-kindratio. Wie die drie niet in de vingers heeft, stuurt op een marge die er niet is.
Deze pagina zet op een rij waar de boekhouding in de kinderopvang echt van afwijkt, en waar je op let bij het kiezen van een boekhouder. Wil je meteen offertes vergelijken? Vul het formulier in en ontvang vrijblijvend voorstellen van boekhouders die de sector kennen.
Kinderopvang die wordt verzorgd door een houder die is ingeschreven in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK), is vrijgesteld van omzetbelasting op grond van artikel 11 van de Wet op de omzetbelasting. Je zet dus geen btw op de factuur aan de ouders. Dat wordt vaak als een voordeel gepresenteerd, maar de vrijstelling snijdt twee kanten op: wie geen btw afdraagt, mag ook geen voorbelasting aftrekken.
In de praktijk betekent dat het volgende. De btw op de verbouwing van je pand, op de inrichting van de groepsruimtes, op buitenspeeltoestellen, op het kindvolg- en planningssysteem, op je schoonmaak en op je advieskosten krijg je niet terug. Die btw is voor jou gewoon kostprijs.
Omdat je geen btw-aangifte hoeft te doen voor de opvang zelf, wordt de btw in deze sector nogal eens als een afgesloten hoofdstuk beschouwd. Dat is precies de reden dat het misgaat op het moment dat er wel iets belasts bij komt.
De vrijstelling geldt voor kinderopvang op grond van de Wet kinderopvang. Zodra je daarnaast iets anders doet, verricht je gemengde prestaties en moet je je voorbelasting splitsen. Denk aan:
Bij gemengd gebruik splits je de voorbelasting in drie groepen: kosten die volledig aan de vrijgestelde opvang toerekenbaar zijn (geen aftrek), kosten die volledig aan de belaste activiteit toerekenbaar zijn (volledige aftrek) en algemene kosten die je verdeelt via een pro rata, in beginsel naar omzetverhouding en bij afwijkend beeld naar werkelijk gebruik. Na afloop van het jaar herreken je in de laatste aangifte, en bij investeringsgoederen loopt er nog een herzieningstermijn van negen jaar na het jaar van ingebruikname voor onroerende zaken en vier jaar voor roerende zaken.
Dit is het punt waarop buitenstaanders zich het vaakst vergissen. De kinderopvangtoeslag wordt uitbetaald aan de ouder, niet aan de opvangorganisatie. Jij factureert de ouder het volledige uurtarief maal het aantal contracturen; de ouder ontvangt daarnaast zijn toeslag en betaalt jou het hele bedrag.
Voor je administratie betekent dat drie dingen:
Er is een stelselherziening in voorbereiding waarbij de vergoeding rechtstreeks aan de opvangorganisatie zou worden betaald in plaats van aan de ouder. Dat zou je geldstroom, je debiteurenpositie en je facturatieproces ingrijpend veranderen. Er is op dit moment geen reden om je administratie daar al op in te richten, maar het is wel iets wat je boekhouder voor je moet volgen.
Het LRK-nummer is administratief gezien de spil van je hele bedrijf. Het bepaalt of je onder de btw-vrijstelling valt en vanaf welke datum ouders recht hebben op toeslag. Ouders kunnen in beginsel geen toeslag krijgen over een periode waarin de opvanglocatie nog niet geregistreerd stond.
Start je feitelijk eerder dan de registratiedatum — bijvoorbeeld omdat de GGD-inspectie uitloopt terwijl de ouders al opgezegd hebben bij hun vorige opvang — dan ontstaat er een gat dat ouders vrijwel altijd bij jou neerleggen. Neem de registratiedatum daarom op in je openingsplanning, in je contracten en in je liquiditeitsprognose. De kosten van registratie, GGD-inspecties en eventuele bouwkundige aanpassingen zijn overigens gewoon zakelijke kosten; ze hebben geen invloed op de vrijstelling zelf.
Kinderopvang wordt bijna altijd vooruit gefactureerd, per maand en op basis van contracturen. Het deel van een factuur dat ziet op opvang na de balansdatum is vooruitontvangen bedrag: een schuld op de balans, geen omzet. Omdat je vrijgesteld bent speelt hier geen btw-timing — anders dan bij bijvoorbeeld verblijfsrecreatie, waar de btw het ontvangstmoment volgt en de winst het prestatiemoment.
Waar het wel op aankomt is de aansluiting tussen urenregistratie, contract en facturatie. Je moet per kind kunnen laten zien welke contracturen zijn afgesproken, wat er feitelijk is afgenomen, welke ruil- en extra dagen zijn verwerkt en wat er is gefactureerd. Die registratie is niet alleen jouw omzetonderbouwing: de ouder heeft de jaaropgaaf met afgenomen uren en uurtarief nodig voor de definitieve berekening van zijn toeslag. Een jaaropgaaf die niet aansluit op de facturen levert direct vragen op — en de ouder klopt bij jou aan, niet bij de Belastingdienst.
Personeel is verreweg je grootste kostenpost, en in deze sector is die post maar beperkt stuurbaar. De beroepskracht-kindratio schrijft voor hoeveel pedagogisch medewerkers er op hoeveel kinderen van welke leeftijd moeten staan. Dat betekent dat je bezetting meebeweegt met de wet en niet met je omzet: een groep die half vol zit, kost bijna evenveel als een volle groep. Leegstand slaat daardoor vrijwel volledig door in je resultaat. Een maandelijkse bezettingsrapportage per groep, afgezet tegen de personele inzet, is in de kinderopvang belangrijker dan de winst-en-verliesrekening zelf.
Daarnaast geldt vrijwel altijd een algemeen verbindend verklaarde cao en een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds. Beide gelden van rechtswege: je bent eraan gebonden op grond van wat je feitelijk doet, ongeacht of je je hebt aangemeld, en een fonds kan premie met terugwerkende kracht vorderen. Laat de werkingssfeer daarom bij de start toetsen, zeker als je organisatie opvang combineert met peuteraanbod, sociaal werk of zorg. Wat er verder komt kijken bij het in dienst nemen van personeel — loonheffingennummer, lage versus hoge WW-premie, loondoorbetaling bij ziekte, arbo-basiscontract — staat uitgewerkt op de pagina over je eerste werknemer in dienst nemen.
Gastouderopvang kent een eigen constructie. De gastouder vangt kinderen op en is doorgaans zelfstandig ondernemer; het gastouderbureau bemiddelt, begeleidt en controleert. Het betalingsverkeer tussen vraagouder en gastouder loopt verplicht via het bureau: de zogenoemde kassiersfunctie.
Voor de boekhouding van het bureau is dat het belangrijkste punt op deze hele pagina. Het geld dat je van vraagouders ontvangt en doorbetaalt aan gastouders is jouw omzet niet. Het is een doorlopende post: je ontvangt en betaalt in opdracht van een ander. Jouw omzet is de bureaukosten die je in rekening brengt. Een bureau dat de hele geldstroom als omzet boekt, rapporteert een veelvoud van zijn werkelijke omvang — met alle gevolgen van dien voor kredietaanvragen, cao-indeling en de vraag of je nog onder allerlei drempels valt. Houd het doorstroomgeld bovendien administratief strikt gescheiden en sluit het dagelijks aan; het is geld van derden, niet van jou. Dezelfde denkwijze speelt bij derdengelden bij het notariaat en bij doorlopende posten in de uitvaartbranche.
Voor de gastouder zelf spelen de gewone ondernemersvragen: ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting, haal je het urencriterium voor de zelfstandigenaftrek, en hoe regel je je oudedagsvoorziening en je arbeidsongeschiktheidsrisico nu er geen werkgever is die dat doet? Dat laatste staat uitgebreid op de pagina over pensioen en arbeidsongeschiktheid van de zelfstandige. Ook de gastouder moet in het LRK geregistreerd staan en aan een bureau gekoppeld zijn; zonder die registratie heeft de vraagouder geen recht op toeslag.
Veel organisaties ontvangen naast ouderbijdragen een gemeentelijke subsidie voor peuteraanbod of voorschoolse educatie. Dat is een andere geldstroom met een ander regime dan de toeslag: hier ben jij wel de subsidieontvanger en dus ook degene die zich verantwoordt.
De systematiek van subsidies boeken staat verder uitgewerkt op de pagina over natuur- en landbouwsubsidies in Steenwijk — de sector verschilt, de boekingsregel is dezelfde.
De kinderopvang kent alle rechtsvormen door elkaar heen: kleine gastouderbureaus als eenmanszaak, commerciele ketens als BV, en veel organisaties als stichting. Die laatste groep loopt tegen de vraag aan of er vennootschapsbelasting verschuldigd is. Kort gezegd: een stichting is belastingplichtig voor zover zij een onderneming drijft, en het exploiteren van kinderopvang tegen kostendekkende of hogere tarieven is al snel ondernemen. Er bestaat een vrijstelling bij beperkte winst, maar afzien van die vrijstelling kan juist gunstig zijn als je verliezen wilt behouden. De volledige uitwerking staat op de pagina over stichtingen en verenigingen.
Een kinderopvangadministratie moet drie dingen tegelijk kunnen: vrijgestelde omzet correct verwerken zonder btw-aftrek, vooruitgefactureerde opvang netjes over de perioden verdelen en per locatie of groep inzicht geven in bezetting versus personele kosten. Asperion ondersteunt kostenplaatsen en projectadministratie, zodat je per vestiging ziet waar het resultaat vandaan komt, en biedt een open koppeling waarmee je planning- en kindvolgsysteem de facturatie kan voeden. Je boekhouder kijkt in dezelfde omgeving mee, zodat je niet elk kwartaal bestanden heen en weer stuurt. Veel boekhouders in de sector werken er al mee; werkt de jouwe met een ander pakket, dan is dat geen bezwaar.
De sector is klein genoeg dat ervaring echt verschil maakt. Een boekhouder die nooit eerder een vrijgestelde organisatie heeft gedaan, begroot je verbouwing exclusief btw en ontdekt dat pas als de aannemer factureert.
Tarieven hangen af van het aantal locaties, het aantal medewerkers en of je loonadministratie uitbesteedt. Onderstaande bedragen zijn indicatief en bedoeld om een gesprek mee te beginnen.
| Situatie | Indicatie per maand | Wat zit er meestal in |
|---|---|---|
| Gastouder (eenmanszaak) | € 50 – € 95 | Winstaangifte IB, urenadministratie, advies over ondernemersstatus |
| Gastouderbureau | € 150 – € 350 | Boekhouding, scheiding doorstroomgeld, jaarrekening |
| Kinderdagverblijf, 1 locatie | € 250 – € 550 | Boekhouding, loonadministratie, bezettingsrapportage, jaarrekening |
| Meerdere locaties of stichting | € 500 – € 1.200 | Idem plus VPB-positie, subsidieverantwoording, rapportage per vestiging |
Wat een boekhouder in het algemeen kost en welke prijsmodellen er zijn, lees je op de pagina boekhouder kosten. Twijfel je of je uberhaupt een boekhouder nodig hebt, bijvoorbeeld als startende gastouder? Lees dan boekhouder voor ZZP'ers.
Nee. Kinderopvang die wordt geleverd door een houder die is ingeschreven in het Landelijk Register Kinderopvang is vrijgesteld van btw op grond van artikel 11 van de Wet op de omzetbelasting. Je zet dus geen btw op de factuur aan de ouders. De keerzijde is dat je de btw op je inkopen niet mag aftrekken: verbouwing, inrichting, speelmateriaal, software en de accountantskosten zijn voor jou inclusief btw kostprijs.
Omdat je geen recht op aftrek van voorbelasting hebt. Een btw-plichtige ondernemer begroot een verbouwing van 100.000 euro exclusief btw, omdat hij de btw terugkrijgt. Voor een vrijgestelde kinderopvangorganisatie is dezelfde verbouwing 121.000 euro. Een begroting die per ongeluk op bedragen exclusief btw is gebaseerd, komt structureel 21 procent te laag uit. Dit is de meest voorkomende financiele fout bij een nieuwe locatie.
Nee. De toeslag wordt uitbetaald aan de ouder, niet aan de opvangorganisatie. Jij factureert de ouder het volledige uurtarief en de ouder ontvangt daarnaast zijn toeslag. Voor jouw boekhouding is de toeslag dus geen subsidie en geen omzetpost, maar hij bepaalt wel je debiteurenrisico: ouders die hun toeslag te laat of onjuist aanvragen, betalen jouw factuur moeizamer. Er is een stelselherziening in voorbereiding waarbij de vergoeding rechtstreeks aan de opvangorganisatie zou worden betaald; laat je boekhouder de stand daarvan volgen.
Het LRK-registratienummer is de sleutel voor twee dingen tegelijk: jouw btw-vrijstelling en het recht van de ouder op kinderopvangtoeslag. Ouders kunnen in beginsel pas toeslag krijgen vanaf de datum waarop de opvang in het register staat. Start je feitelijk eerder, dan zitten de ouders met een gat dat zij bijna altijd bij jou neerleggen. Neem de registratiedatum daarom mee in je openingsplanning en in je contracten.
Dat mag, maar het is fiscaal een andere prestatie dan kinderopvang. Verhuur aan een sportclub, een cursusaanbieder of een zorgpartij valt niet onder de kinderopvangvrijstelling en kan belast of vrijgesteld verhuurd zijn, afhankelijk van de vorm. Zodra je naast vrijgestelde opvang ook belaste prestaties verricht, moet je je voorbelasting splitsen en een pro rata berekening maken. Laat dat vooraf uitrekenen, want soms is het effect op je aftrek groter dan de huuropbrengst.
Meestal wel, mits zij voor meerdere vraagouders werkt, zelf haar tarief en werkwijze bepaalt en ondernemersrisico loopt. Haar inkomsten zijn dan winst uit onderneming en zij kan gebruikmaken van de ondernemersfaciliteiten als zij aan het urencriterium voldoet. Werkt zij feitelijk voor een enkele vraagouder onder diens aansturing, dan is de ondernemersstatus kwetsbaar. Het is verstandig dat vooraf te laten toetsen in plaats van achteraf.
Kinderopvang wordt doorgaans per maand vooruit gefactureerd. Het deel van de factuur dat betrekking heeft op opvang na de balansdatum is vooruitontvangen bedrag: een schuld op de balans, geen omzet. Omdat je vrijgesteld bent speelt er geen btw-timing, maar de winstbepaling en je jaarrekening kloppen alleen als de urenregistratie per kind en de facturatie op elkaar aansluiten.
Vrijwel elke kinderdagverblijf- en BSO-organisatie valt onder een algemeen verbindend verklaarde cao en onder een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds. Dat geldt van rechtswege: je hoeft je nergens voor aan te melden om eraan gebonden te zijn, en een fonds kan premie met terugwerkende kracht vorderen. Laat de werkingssfeer bij de start toetsen, zeker als je organisatie ook peuteraanbod, sociaal werk of zorgactiviteiten combineert.
Vergelijk gratis en vrijblijvend boekhouders met ervaring in kinderdagverblijven, BSO's, peuteropvang en gastouderbureaus.
Vergelijk boekhouders →Gratis offertes van boekhouders die de btw-vrijstelling, de LRK-registratie en de cao Kinderopvang kennen — geen verplichtingen.
Start vergelijken →