🛒

Boekhouder voor retail en detailhandel vinden

Door de kassa van een winkel lopen drie geldstromen die geen van drieën omzet zijn. Statiegeld is er één van — en het is de enige die ook buiten de btw-heffing valt, ook als de fles nooit terugkomt.

De boekhouding van een winkel wordt meestal beschreven in termen van kassa's, voorraad en btw-tarieven. Dat is niet onjuist, maar het is niet waar het misgaat. Waar het misgaat, is bij de geldstromen die wél door je kassa lopen en toch geen omzet zijn: het statiegeld dat je int en weer uitkeert, de afvalbeheerbijdrage die je over je verpakkingen verschuldigd bent, en het tegoed op een cadeaubon dat pas later een prestatie wordt.

Die drie worden stelselmatig door elkaar gehaald, en met alle drie kun je hetzelfde verkeerd doen: ze als omzet boeken. Het gevolg is een opgeblazen omzetcijfer — met doorwerking naar je brutomarge, naar omzetgebonden afspraken met je verhuurder of financier en naar de groottecriteria van je jaarrekening — en bij statiegeld bovendien btw die je afdraagt zonder haar verschuldigd te zijn.

Deze pagina gaat daarom over die stromen, en over het tweede onderwerp dat er onlosmakelijk aan vastzit: de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Steeds meer winkeliers blijken zelf ‘producent’ te zijn zonder dat ze iets produceren.

De kern in het kort

  • Statiegeld hoort niet tot de vergoeding voor de btw. Dat is goedgekeurd in het besluit maatstaf van heffing van 29 juni 2018 (§ 5.4) — en het geldt ook als de verpakking niet wordt teruggebracht.
  • Statiegeld is daarmee geen omzet maar een balanspost: een verplichting zolang de fles nog terug kan komen.
  • De afvalbeheerbijdrage verpakkingen kent een drempel van 50.000 kg per kalenderjaar — maar die drempel geldt niet voor SUP-verpakkingen en statiegeldverpakkingen.
  • Wie rechtstreeks uit het buitenland inkoopt, is zelf producent of importeur voor de UPV. Ook als hij alleen maar een winkel heeft.
  • De UPV textiel geldt sinds 1 juli 2023 en kent geen gewichtsdrempel; vanaf augustus 2026 komt er een extra rapportageplicht bij.
  • De verplichte meerprijs op wegwerpbekers en -bakjes is per 1 januari 2026 afgeschaft. De plicht om een herbruikbaar alternatief aan te bieden is gebleven.

Statiegeld: het bedrag dat je int maar nooit verdient

Sinds 1 juli 2021 rust er statiegeld op kleine plastic flessen en sinds 1 april 2023 ook op blikjes. Het gaat om water en frisdrank in kunststofflessen en metalen drankverpakkingen van drie liter en minder. Een aantal categorieën valt er bewust buiten — bij flessen onder meer vruchtensap, limonadesiroop, zuiveldranken en alcohol; bij blikjes onder meer siroop, dikke sappen en gecondenseerde melk.

De bedragen die je op dit moment int en uitkeert: € 0,15 voor een blikje en voor een plastic fles van minder dan een liter, en € 0,25 voor een grote plastic fles vanaf een liter.

Neem deze bedragen niet over uit een oud kassabestand — ook niet uit deze pagina

Zowel de bedragen als de reikwijdte staan op dit moment ter discussie. Er loopt een handhavingstraject van de Inspectie Leefomgeving en Transport over een tijdelijke verhoging of een retourbonus, en het kabinet heeft op 4 september 2026 een voorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om alle plastic flessen tot drie liter onder statiegeld te brengen — dus ook zuivel- en sapflessen — en om winkels vanaf 200 vierkante meter een innameplicht met contante uitbetaling op te leggen. De beoogde ingangsdatum daarvan is 1 januari 2028. Dat is een voorstel en nog geen geldend recht: presenteer het aan je klanten als risico en niet als feit, maar houd er in je investeringsplanning voor innameapparatuur wel rekening mee.

Waarom er geen btw op zit

Dit is het punt waar de meeste kassakoppelingen fout staan ingericht. In het besluit van de staatssecretaris van Financiën over de maatstaf van heffing voor de omzetbelasting (29 juni 2018) is in paragraaf 5.4 goedgekeurd dat de kosten van de normale verpakking, waarvan bij terugzending aanspraak op terugbetaling bestaat, niet tot de vergoeding behoren. En dan volgt de zin die het beslissend maakt: dit is ook het geval als de terugzending niet plaatsvindt.

Met andere woorden: het statiegeld valt buiten de btw-grondslag, en het blijft daarbuiten ook wanneer de klant zijn fles nooit terugbrengt en jij het bedrag dus feitelijk houdt. Je hoeft dus niet bij te houden welk deel van het geïnde statiegeld uiteindelijk is blijven ‘hangen’ om daar alsnog btw over af te dragen.

De praktische verwerking

  • Neem het statiegeld niet op in de omzet, maar boek het op een aparte balansrekening. Bij verkoop ontstaat een verplichting; bij inname loopt die verplichting terug.
  • Splits het statiegeld op de kassabon en in de kassakoppeling van het btw-plichtige deel van de verkoopprijs. Zit het in het bedrag waarover je 9% of 21% berekent, dan draag je te veel af.
  • Boek de afrekening met de producentenorganisatie bruto: de bedragen die je terugkrijgt en de handling- of innamevergoeding die je ontvangt zijn twee verschillende dingen. De vergoeding voor het innemen is wel gewoon een belaste dienst van jou aan de organisatie.
  • Neem de voorraad ongeleegde emballage aan het eind van het jaar mee in je telling. Vol emballage in het magazijn draagt statiegeld dat je bij inkoop hebt betaald.

Heb je het jarenlang anders gedaan, dan is de correctie een gewone btw-suppletie. Sinds 1 januari 2025 geldt daarvoor een termijn van acht weken na constatering, met een grens van € 1.000 waaronder je het gewoon in de eerstvolgende aangifte mag meenemen. Zie de pagina over Oud-Beijerland.

De afvalbeheerbijdrage: een kostenpost, geen doorlopende post

Naast het statiegeld bestaat er een tweede geldstroom rond verpakkingen: de afvalbeheerbijdrage verpakkingen, die producenten en importeurs afdragen aan de producentenorganisatie Verpact. Daaruit wordt de inzameling en verwerking van verpakkingsafval betaald.

Hier gaat een andere fout in dan bij statiegeld, en het is dezelfde fout die in de transportsector rond de vrachtwagenheffing wordt gemaakt: de bijdrage wordt behandeld als een doorlopende post. Dat is zij niet. Een doorlopende post vereist dat je een bedrag betaalt in naam van en voor rekening van je afnemer. Bij de afvalbeheerbijdrage ben jij als producent of importeur de bijdrage zelf verschuldigd. Ze is dus een kostenelement van je eigen prestatie. Belast je haar door aan je klant, dan volgt zij de hoofdprestatie: hetzelfde btw-tarief als het product zelf, ongeacht of je haar apart op de bon zet.

De drempel van 50.000 kg — en waar hij niet geldt

Voor de meeste verpakkingen geldt een drempel: breng je minder dan 50.000 kilogram verpakkingen per kalenderjaar op de Nederlandse markt, dan hoef je geen aangifte te doen en geen afvalbeheerbijdrage te betalen. Voor een gemiddelde speciaalzaak lijkt dat een geruststelling, en meestal is het dat ook.

De uitzondering die winkeliers over het hoofd zien

Voor SUP-verpakkingen (verpakkingen die plastic bevatten en voor eenmalig gebruik zijn bedoeld) en voor statiegeldverpakkingen geldt géén drempel. Breng je drankblikjes, plastic frisdrankflessen of plastic waterflessen op de markt — bijvoorbeeld doordat je ze zelf importeert of onder je eigen huismerk laat produceren — dan moet je je direct aanmelden, ook al zit je ver onder de 50.000 kg. Datzelfde geldt voor eenmalige plastichoudende verpakkingen zoals afhaalbakjes en bekers.

De aangifte loopt via een aangiftekring: een groep verbonden vennootschappen die samen aangifte doen, vergelijkbaar met een fiscale eenheid voor de btw. Daarnaast geldt een verpakkingenadministratie als bewijsplicht: je moet kunnen laten zien hoeveel kilo van welk materiaal je op de markt hebt gebracht. Zit je onder de drempel, dan is die administratie juist je bewijs dat je er niets hoeft te doen — maar dan moet ze wel bestaan. Zonder onderbouwing is ‘wij zitten onder de vijftig ton’ een bewering en geen dossier.

‘Producent’ zonder iets te produceren

Voor een winkelier die inkoopt bij een Nederlandse groothandel is de afvalbeheerbijdrage meestal al in de inkoopprijs verwerkt: de leverancier is de producent of importeur en heeft de bijdrage al afgedragen. Je hoeft dan zelf niets te doen.

Dat verandert op het moment dat je rechtstreeks uit het buitenland inkoopt. Wie goederen voor het eerst op de Nederlandse markt brengt — ook als je alleen maar een winkel hebt en verder niets produceert — is voor deze regelgeving zelf producent of importeur en dus zelf bijdrageplichtig. Een retailer die een deel van zijn assortiment via een buitenlandse leverancier of een eigen huismerk betrekt, heeft dus twee inkoopstromen met twee verschillende verplichtingen. In de praktijk zie je daar twee spiegelbeeldige fouten:

Het onderscheid loopt langs de inkoopfactuur, niet langs het product. Dat maakt het een administratieve vraag: je inkoopadministratie moet per leverancier laten zien of de goederen al in Nederland op de markt waren. Voor de vergelijkbare vraag bij invoer van buiten de EU en de rol van de fiscaal vertegenwoordiger zie Waalwijk en Venlo.

UPV textiel: de kledingwinkel die zelf inkoopt

Sinds 1 juli 2023 geldt een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor textiel: consumentenkleding, bedrijfskleding en huishoudtextiel zoals tafel-, bed- en huishoudlinnen. Wie zulke producten voor het eerst op de Nederlandse markt brengt, moet zich melden bij Rijkswaterstaat of zich aansluiten bij een uitvoeringsorganisatie die dat namens hem doet.

Drie punten die voor een retailer het verschil maken:

Boekhoudkundig is de UPV-bijdrage een gewone bedrijfslast in het jaar waarop zij ziet. Het aandachtspunt zit in de toerekening: de bijdrage wordt achteraf vastgesteld op basis van de hoeveelheid van het afgelopen jaar. Loopt de vaststelling over de balansdatum heen, dan hoort er een schuld of een voorziening op de balans en niet pas een last in het jaar van de factuur. Dat is precies de post die bij een groeiende winkel elk jaar te laag staat.

Wegwerpbekers en -bakjes: de toeslag die per 2026 is vervallen

Veel winkels met een koffiehoek, een afhaalbalie of een broodjesassortiment hebben in hun kassasysteem nog een aparte regel staan voor de verplichte meerprijs op wegwerpbekers en -bakjes. Die regel had er per 1 januari 2026 uit gemoeten.

De verplichte meerprijs is per 1 januari 2026 afgeschaft — voor afhaal en bezorging en voor voorverpakte producten. Wat wel is gebleven, is de verplichting om een herbruikbaar alternatief aan te bieden of de klant zijn eigen beker of bakje te laten meebrengen. Een korting geven aan wie zijn eigen beker meeneemt mag, maar is sindsdien je eigen keuze. Voor consumptie ter plaatse geldt daarnaast in beginsel een verbod op wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten, met een uitzondering die per 2026 is versmald.

Wat dit administratief betekent

Blijf je vrijwillig een toeslag rekenen voor een wegwerpbeker, dan is dat sinds 2026 geen wettelijk voorgeschreven bedrag meer maar gewoon een deel van je vergoeding. Als bijkomende prestatie bij het drankje volgt zij het tarief van dat drankje. Staat de oude verplichte-toeslagregel nog in je kassasysteem met een eigen tariefinstelling, dan levert dat sinds 1 januari 2026 een structurele afwijking op in je btw-aangifte. Loop je kassa-artikelgroepen dus na — dit is een van de weinige wetswijzigingen die uitsluitend in de inrichting van je systeem zichtbaar wordt en nergens anders.

De rest van de retailboekhouding — kort, met doorverwijzingen

De onderwerpen hieronder zijn voor elke winkel relevant, maar ze staan elders op deze site al volledig uitgewerkt. Ze hier herhalen zou alleen maar twee versies van hetzelfde verhaal opleveren.

Aanbevolen boekhoudpakket

Kassa, voorraad en boekhouding in één lijn

De administratie van een winkel ontstaat in de kassa en niet in het boekhoudpakket. Dat werkt alleen als de artikelgroepen, de btw-tarieven en de statiegeldregels in beide systemen hetzelfde zijn ingericht. Asperion heeft een open BoekhoudAPI waarmee kassa- en voorraadsystemen kunnen koppelen, zodat je boekhouder in dezelfde administratie meekijkt en een tariefsfout opvalt vóórdat hij een jaar lang is herhaald.

Bekijk Asperion →

Wat doet een boekhouder die de retail kent?

Wat kost een boekhouder voor een winkel?

Indicatie, sterk afhankelijk van het aantal vestigingen, het aantal kassa's en of er personeel in dienst is:

Type winkelIndicatie per maand
Eenmanszaak, één vestiging, geen personeel€ 95 – € 185
Winkel met enkele medewerkers€ 185 – € 375
Winkel plus webshop (OSS, retouren)€ 275 – € 525
Meerdere vestigingen of filiaalstructuur€ 450 – € 950

Vraag bij de offerte specifiek of de kassakoppeling en de artikelgroepen onder de dienstverlening vallen of dat dat losse uren zijn. Dat is bij retail vaak het grootste verschil tussen twee offertes die er verder hetzelfde uitzien.

Veelgestelde vragen over een boekhouder voor retail en detailhandel

Moet ik btw afdragen over statiegeld?

Nee. In het besluit over de maatstaf van heffing voor de omzetbelasting van 29 juni 2018 is in paragraaf 5.4 goedgekeurd dat de kosten van de normale verpakking, waarvan bij terugzending aanspraak op terugbetaling bestaat, niet tot de vergoeding behoren. Uitdrukkelijk is daaraan toegevoegd dat dit ook geldt als de terugzending niet plaatsvindt. Statiegeld valt dus buiten de btw-grondslag, ook over het deel van de flessen dat nooit wordt ingeleverd.

Hoe boek ik statiegeld dan wel?

Als balanspost, niet als omzet. Bij verkoop ontstaat een verplichting om het statiegeld terug te betalen; bij inname loopt die verplichting terug. Splits het statiegeld op de kassabon en in de kassakoppeling van het btw-plichtige deel van de verkoopprijs, want zit het in het bedrag waarover je 9% of 21% rekent, dan draag je te veel af. De handling- of innamevergoeding die je van de producentenorganisatie ontvangt is wél een belaste dienst van jou — boek die apart en niet gesaldeerd met de statiegeldstroom.

Wat is de drempel voor de afvalbeheerbijdrage verpakkingen?

Voor de meeste verpakkingen geldt een drempel van 50.000 kilogram per kalenderjaar: kun je aantonen dat je daaronder blijft, dan hoef je geen aangifte te doen en geen bijdrage te betalen. Die drempel geldt echter niet voor SUP-verpakkingen en niet voor statiegeldverpakkingen. Breng je drankblikjes, plastic frisdrankflessen of plastic waterflessen op de markt, dan moet je je direct aanmelden, ook ver onder de 50.000 kg.

Ben ik als winkelier zelf producent of importeur?

Dat hangt af van je inkoopstroom, niet van je bedrijfstype. Koop je in bij een Nederlandse groothandel, dan heeft die de bijdrage meestal al afgedragen en zit ze in je inkoopprijs. Koop je rechtstreeks in het buitenland in of laat je onder een eigen huismerk produceren, dan breng je die goederen zelf voor het eerst op de Nederlandse markt en ben je zelf bijdrageplichtig. Veel retailers hebben beide stromen naast elkaar; het onderscheid loopt langs de inkoopfactuur en moet dus uit je inkoopadministratie blijken.

Is de afvalbeheerbijdrage een doorlopende post?

Nee. Een doorlopende post vereist dat je een bedrag betaalt in naam van en voor rekening van je afnemer. De afvalbeheerbijdrage ben je als producent of importeur zelf verschuldigd, dus zij is een kostenelement van je eigen prestatie. Belast je haar door, dan volgt zij de hoofdprestatie en draagt zij hetzelfde btw-tarief als het product — ook als je haar apart op de bon vermeldt.

Geldt de UPV textiel ook voor een kleine kledingwinkel?

Ja, als je zelf importeert. De uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor textiel geldt sinds 1 juli 2023 voor consumentenkleding, bedrijfskleding en huishoudtextiel, en kent anders dan bij verpakkingen géén gewichtsdrempel. Wie de producten voor het eerst op de Nederlandse markt brengt, moet zich melden bij Rijkswaterstaat of aansluiten bij een uitvoeringsorganisatie. Er gelden oplopende doelstellingen voor hergebruik en recycling, en vanaf augustus 2026 komt er een rapportageplicht bij over de gerealiseerde inzameling.

Moet ik nog steeds een toeslag rekenen voor een wegwerpbeker?

Nee. De verplichte meerprijs op wegwerpbekers en -bakjes is per 1 januari 2026 afgeschaft, ook voor bezorging en voorverpakte producten. Wat is gebleven, is de plicht om een herbruikbaar alternatief aan te bieden of de klant zijn eigen beker of bakje te laten meebrengen; korting geven mag maar hoeft niet. Loop wel je kassasysteem na: staat de oude verplichte toeslag er nog als aparte regel met een eigen tariefinstelling, dan levert dat sinds 2026 een structurele afwijking in je btw-aangifte op.

Ik heb statiegeld jarenlang als omzet geboekt. Wat nu?

Dan heb je twee dingen tegelijk verkeerd gedaan: je omzetcijfer is te hoog en je hebt btw afgedragen die je niet verschuldigd was. Het herstel loopt via een btw-suppletie. Sinds 1 januari 2025 moet die binnen acht weken na constatering worden ingediend; blijft de correctie onder € 1.000, dan mag je haar gewoon in de eerstvolgende reguliere aangifte verwerken. Corrigeer ook de vergelijkende cijfers in je jaarrekening: een te hoog gepresenteerde omzet werkt door in je brutomarge, in omzetgebonden afspraken en in de groottecriteria.

🛒 Een boekhouder die de detailhandel kent

Vergelijk vrijblijvend boekhouders en administratiekantoren met ervaring in retail — kantoren die weten waarom statiegeld niet in je omzet hoort en waarom de 50.000 kg-drempel voor blikjes niet geldt.

Vergelijk boekhouders →

Op zoek naar een boekhouder voor je winkel?

Gratis en vrijblijvend offertes van boekhouders die de retail kennen — van kasadministratie en btw-mix tot statiegeld, verpakkingsbijdragen en de UPV.

Start vergelijken →